Badania Społeczne Mediacje Edukacja
al. Batorego 46/9
33-300 Nowy  Sącz

Tel. 502-62-9779
strona: www.medbad.pl

e - mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

konto bankowe 39 1140 2004 0000 3302 5084 0350

NIP: 734-159-96-68

REGON: 492317106

R A P O R T

PRZEMOC ALKOHOL PAPIEROSY NARKOTYKI  INTERNET

Z  BADAŃ  ANKIETOWYCH  UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH, GIMNAZJUM I KLAS VI SZKOŁY  PODSTAWOWEJ  W JORDANOWIE

ORAZ ANKIETY DLA RODZICÓW

Badania  przeprowadzono marcu   2010 r.

Badania opracował i prowadził:

Jerzy W. Pilecki

Mediacje, Badania Społeczne, Edukacja

33- 300 Nowy Sącz, al. Batorego 46/9

Badanie realizowane poprzez

System Badań Ankietowych” Inti”

Nowy Sącz, kwiecień  2010

I. Procedura badań, opis próby

Badania dotyczące zagrożeń uczniów Gimnazjum w Jordanowie oraz szkół ponadgimnazjalnych;  Zespołu Szkół im. H. Kołłątaja i Zespołu Szkół im. bł. ks. P. Dańkowskiego w Jordanowie przeprowadzone zostały na zlecenie Burmistrza Miasta Jordanowa. Sondażowo objęto nimi również uczniów klas VI Szkoły Podstawowej w Jordanowie. Zrealizowane zostały  na przełomie  marca i kwietnia 2010  r.

Celem badań było zdiagnozowanie zagrożeń młodzieży związanych z sięganiem po narkotyki, alkohol, paleniem papierosów, przemocą oraz niebezpieczeństw związanych z korzystaniem z  Internetu.

Wyniki badań służą  postawieniu aktualnej  diagnozy zagrożeń środowiskowych młodzieży przydatnej do opracowania Gminnego Programu Profilaktyki i Przeciwdziałania Uzależnieniom. W pracy wychowawczej z młodzieżą mogą być pomocne w tworzeniu szkolnych programów profilaktyki.

Badaniami objęto 182  uczniów Gimnazjum, 483 uczniów szkół ponadgimnazjalnych w Jordanowie  oraz  39 uczniów klasy VI Szkoły Podstawowej w Jordanowie.

Kierując się potrzebą opracowania bardziej szczegółowej  diagnozy zagrożeń środowiskowych młodzieży, opartej nie tylko na opiniach uczniów, objęto nimi  także rodziców młodzieży uczęszczającej do Gimnazjum w Jordanowie.

Badania wśród rodziców przeprowadzone zostały za pomocą anonimowej ankiety rozesłanej / rozdanej rodzicom, którzy po jej wypełnieniu zwracali ją do szkoły.

Rozdano ok. 200 ankiet, drogą zwrotną otrzymano 148 ankiet. Respondentami było  83,78%, kobiet oraz 14,19%.  mężczyzn.

W odniesieniu do badania wśród rodziców próba nie jest reprezentatywna dla społeczności Jordanowa. Zatem nie można wyciągnąć obiektywnych wniosków dotyczących zachowań i opinii dorosłej części mieszkańców miasta. Natomiast badanie ma wartość w tym sensie, że sygnalizuje problemy zagrożeń występujące w środowisku dzieci i młodzieży Jordanowa, w opiniach rodziców.

Badania zrealizowane zostały za pomocą systemu badań ankietowych „Inti”, z wykorzystaniem pracowni komputerowych i Internetu. Ankieterami byli odpowiednio przeszkoleni nauczyciele – informatycy z poszczególnych szkół.  Ankietę przeprowadzono przy ścisłym zachowaniu sprawdzonej w kilkakrotnych badaniach metodologii badawczej.

UWAGA! W prezentowanych w dalszej części tabelach z wynikami badań, nie są uwzględnione braki odpowiedzi na pytania, zatem procenty nie sumują się do 100, jeśli pojawiały się braki odpowiedzi na poszczególne pytania.

1. Liczebności uczniów w podziale na typy szkól i klasy.

Badaniami objęto wszystkich uczniów Gimnazjum w Jordanowie.

Uczestniczyło w nich 182 osób. Liczebności uczniów poszczególnych klas prezentuje niżej zamieszczona tabela.

W tabeli nie ujęto braków odpowiedzi.

W Zespole Szkół im. H. Kołłątaja w badaniach wzięło udział 265 uczniów, z zasadniczej szkoły zawodowej i liceum ogólnokształcącego.

Wyniki prezentuje tabela :

Podział na poszczególne klasy jest następujący;

Uwaga, w tabelach nie zawarto braku odpowiedzi, lub odpowiedzi błędnych, co mieści się  granicach 3 % błędu statystycznego.

W Zespole Szkół im. bł. ks. P. Dańkowskiego w Jordanowie odpowiedzi na zadane pytania udzieliło 202 respondentów, uczniów technikum poszczególnych specjalności.

Uczęszczam do klasy:

Uwaga, tabela nie zawiera braku odpowiedzi.

2. Płeć

W objętej badaniami próbie przy podziale wg płci wyniki są następujące:

Wyniki ogólne; Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne łącznie;

W tym w Gimnazjum :

W szkołach ponadgimnazjalnych łącznie ;

W Szkole Podstawowej w Jordanowie ;

Uwaga, tabela nie zawiera braku odpowiedzi.

3. Miejsce zamieszkania

Miejsce zamieszkania respondentów jest następujące ;

Uwaga, ok. 3,5% respondentów błędnie określiło, że zamieszkuje w mieście od 11 do 100 tys. mieszkańców.  Wyniki nie dotyczą Gimnazjum w Jordanowie, gdzie odpowiedzi były prawidłowe.

4. Wykształcenie rodziców

Wykształcenie rodziców jest kategorią, która zwykle wpływa na postawy, poglądy, system wartości, aspiracje zawodowe, życiowe itd. W niniejszych badaniach  respondenci Gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych podali następujący poziom wykształcenia rodziców;

W zaprezentowanych wynikach badania dot. wykształcenia rodziców uczniów łączne wyniki Gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych, wskazują, że znaczny odsetek respondentów szkół  ok. 13, 14%  poinformowało, że nie wie, nie pamięta jakie wykształcenie mają rodzice.

Po szczegółowej analizie okazało się, że wśród młodzieży gimnazjalnej odsetki te były znacznie wyższe;  w odniesieniu do wykształcenia matek 23,63%, wykształcenia  ojców 26,37%.

W Szkole Podstawowej odsetek uczniów informujących, że nie wie, nie pamięta, jakie wykształcenie mają rodzice był najwyższy. Poziomu wykształcenia matek  nie pamięta 46,15%, wykształcenia ojców 51, 28%.

Wyniki te skłaniają do zastanowienia dlaczego aż tak dużo dzieci nie pamięta ( nie zna) wykształcenia  rodziców?

Odpowiedzi na to pytanie mogą wskazywać, że w znacznej części rodzin więzi rodzinne, wzajemne relacje i wiedza o rodzicach  jest  niepełna. Dotyczy to przede wszystkim uczniów Szkoły Podstawowej, w nieco mniejszym stopniu Gimnazjum.

W szkołach ponadgimnazjalnych wyniki te są najniższe. Wskazywać to może, iż dzieci Szkoły Podstawowej i Gimnazjum nie przywiązują jeszcze takiego znaczenia do wykształcenia, w tym wykształcenia rodziców i dalszej swojej drogi szkolnej i aspiracji zawodowych.

Zarówno ze względów wychowawczych, kształtowania postaw i wartości, tradycji rodzinnej, w tym także profilaktyki zagrożeń wskazane byłoby wzmocnienie w tym zakresie  więzi i wiedzy rodzinnej, choćby poprzez specjalne lekcje z zakresu wiedzy o swojej rodzinie, w tym wskazywanie wartości wykształcenia.

5. Sytuacja materialna

W celu określenia sytuacji materialnej uczniów, przyjęto wskaźnik jakim jest tzw. kieszonkowe - tj. kwota, jaką otrzymują od rodziców na swoje wydatki.

Kieszonkowe od rodziców na moje wydatki w ciągu miesiąca wynosi:

Sytuacja materialna rodziny wyznacza w istotny sposób  styl życia, potrzeby i możliwości ich realizacji, aspiracje, uczestniczenie w różnych formach życia społecznego i inne.  Wpływa także na zachowania konsumpcyjne. Stąd w kolejnych analizach wskaźnik ten, z uwagi na niewielką liczbę respondentów w poszczególnych typach szkół kategoriach, będzie brany pod uwagę  w bardzo ograniczonym zakresie.

6. Ankieta dla rodziców

Ankiety dla rodziców rozesłano przez dzieci z prośbą o ich zwrot w kilkudniowym terminie do szkoły. Metodologia badania i same ankiety zostały tak skonstruowane aby rodzice mieli zagwarantowaną pełną anonimowość.

Rozdano ok. 200  ankiet. Wypełnionych zostało 148 ankiet.

II.  Przemoc

Badaniami objęto zjawisko przemocy fizycznej i psychicznej wśród młodzieży. Przemoc wśród dzieci i młodzieży w przekazach medialnych i odczuciach społecznych jest powszechna.

Jakie są odczucia i doświadczenia ankietowanej młodzieży oraz rodziców informują o tym wyniki bieżących badań.

1. 1. Rozpowszechnienie zjawisk przemocy w opiniach młodzieży i rodziców.

Respondentom zadano pytanie czy w środowisku szkolnym spotykają się ze zjawiskami agresji i przemocy fizycznej lub psychicznej ze strony rówieśników:

Czy w Twoim środowisku szkolnym spotykasz się ze zjawiskami agresji i przemocy fizycznej lub psychicznej ze strony rówieśników? (zaznacz w kółku jedną z odpowiedzi):

Wyniki dla badanej populacji młodzieży gimnazjalnej  informują o tym, że dla 36,81%  uczniów,  zjawiska rozumiane przez nich  jako przemoc, nie występują.

W odniesieniu do uczniów szkół ponadgimnazjalnych  odpowiedzi takiej udzieliło, aż 49,48% uczniów.

Rzadko, raz na pół roku  obserwuje takie zachowania 28,02 % uczniów Gimnazjum i 22,36% uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Zatem łącznie ok. 65% uczniów Gimnazjum zadeklarowało, iż ze zjawiskami przemocy w swoim środowisku szkolnym nie spotyka się lub spotyka bardzo rzadko.

W odniesieniu do uczniów szkół ponadgimnazjalnych udzieliło 71,84% respondentów.

Natomiast 20,33% %  uczniów Gimnazjum i 18,22% uczniów szkół ponadgimnazjalnych  podkreśliło, że z takimi zjawiskami spotyka się kilka razy w miesiącu.

Często i bardzo często, niemal codziennie 13,74 % uczniów Gimnazjum i 9,94% uczniów szkól ponadgimnazjalnych.

Podsumowując wyniki można wnioskować, że w odczuciu 34,07 % uczniów Gimnazjum i 28,16 % uczniów szkół ponadgimnazjalnych przemoc ta jest powszechna. Inaczej mówiąc  ok. 1/3 uczniów Gimnazjum i trochę częściej niż co czwarty uczeń szkoły ponadgimnazjalnej deklaruje, że obserwuje w swoim środowisku szkolnym dość powszechnie zjawiska przemocy w różnych jej przejawach.

Najczęściej wymieniane przez respondentów formy przemocy to; „… bójki, walki, przemoc fizyczna nad młodszymi, znęcanie się nad słabszymi,  znęcanie psychiczne nad osobami z biednych rodzin, naśmiewanie się np. z ubioru,  popychania, przezywania, kopanie, bijatyki po imprezach, dyskotece,  wyśmiewanie się,  szantaż, prześladowania za swoje poglądy, np. z wiedzy danej osoby, jest wyśmiewana i brana za "idiotę",  agresywne zachowanie między dziewczynami a chłopakami,  donoszenie na niewinne osoby i psucie im opinii….”.

Respondentów zapytano również czy na  sytuację  związaną z przemocą wśród rówieśników nie  wpływał  alkohol lub inne środki odurzające.

Na tak postawione pytanie wśród wszystkich respondentów Gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych  jedynie 3,22% uczniów (22 osoby) zdecydowanie stwierdziło, że przemoc zastosowana była przez sprawców znajdujących się pod wpływem takich środków.

Zatem odsetek ten był znikomy.

W Szkole Podstawowej  wyniki na podobnie  zadane pytania są następujące;

Czy w Twoim środowisku szkolnym ( dotyczy zarówno szkoły, internatu i przyległego do nich rejonu, jak również drogi do szkoły, w tym dojazdu), spotykasz się ze zjawiskami agresji i przemocy fizycznej lub psychicznej ze strony rówieśników (zaznacz w kółku jedną z odpowiedzi):

Wyniki  informują, że opinie dotyczące występowania zjawiska przemocy w odczuciu uczniów Szkoły Podstawowej występują najczęściej.  Czy i na ile jest to prawdą ? Wymagałoby to pogłębionych badań. Z uwagi na niewielką ilość uczniów objętych badaniami trudno wyciągać w tym zakresie obiektywne wnioski. Niemniej wymaga to dalszej obserwacji i uwagi nauczycieli i rodziców. Uczniowie klas VI najczęściej  wymieniali; bicie, bójki, przeklinanie, agresje słowna, ośmieszanie, wyzywanie.  Odpowiedzi te dotyczyły głównie zachowań chłopców( ok. 50 %).

Biorąc pod uwagę doniesienia medialne o dość powszechnym stosowaniu przemocy przez dorosłych wobec dzieci zapytano również respondentów o to zagadnienie. Z uwagi na delikatność spraw związanych z przemocą w rodzinie i przemocą dorosłych wobec dzieci i młodzieży  pytanie to ze zrozumiałych powodów należy potraktować sondażowo, jedynie jako wstępną sygnalizację występowania takich  przemocy.

Pytanie zadane uczniom Gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych brzmiało;

Czy byłaś(eś) ofiarą przemocy fizycznej lub psychicznej ze strony osób dorosłych?

Spośród respondentów jedynie 6,33% odpowiedziało, że doświadczyło na sobie przemocy ze strony dorosłych. Odpowiedzi otwarte udzielone na to pytanie były na ogół bardzo lakoniczne, bagatelizujące sprawę, nawet żartobliwe. Najczęściej dotyczyły relacji nauczyciel -  uczeń „…przemoc psychiczna (wyśmiewanie się, poniżanie kogoś, tzw. "wyżywanie się" przez nauczycieli na uczniach, wstawianie niesłusznych ocen),   ojciec, bicie, ubliżanie, przymus nauczyciel wywierał opresje na uczniach nauczyciel ……. była to przemoc psychiczna, gorsze oceny z przedmiotu, źle ocenione sprawdziany, poniżanie przy klasie …”.

Rozpoznanie tego problemu, z uwagi na jego specyfikę oraz skali jego występowania wymagałoby pogłębionych badań, przy użyciu innych narzędzi i metod badawczych niż ankieta czy nawet wywiad.

Z udzielonych przez młodzież odpowiedzi nie wynika, że problem przemocy stosowanej przez dorosłych wobec dzieci i młodzieży był w ich odczuciach istotny. Ma charakter marginalny i może dotyczyć bardzo niewielkiego odsetka uczniów.

Z podobnymi pytaniami   dotyczącymi przemocy występującej w środowisku dzieci i młodzieży zwrócono się również do rodziców. Pytanie brzmiało;

Czy w Pani/Pana najbliższym środowisku zamieszkania występują zjawiska agresji i przemocy fizycznej lub psychicznej wśród dzieci/młodzieży (proszę zaznaczyć jedną z odpowiedzi):

Na tak postawione pytanie 56,08% rodziców  odpowiedziało, że nie obserwują takich zjawisk i zachowań., a 12,16 % bardzo rzadko.

Jednocześnie ok.16,49%  rodziców, stwierdziło, że obserwuje zachowania przemocy wśród młodzieży dość powszechnie w tym; 2,03% stwierdziło, że obserwuje takie zachowania często, kilka razy w tygodniu i ok. 3,38% % bardzo często, niemal codziennie.

Rodzice wymieniali następujące formy przemocy stosowane przez uczniów (zał. Nr 2).

Z udzielonych odpowiedzi wynika, że jakkolwiek w odczuciach rodziców problem istnieje, jednak nie ma on szerokiego zasięgu, dotyczy nielicznych, środowisko szkolne należy raczej do bezpiecznych.

Rodzicom zadane zostało także pytanie dotyczące ich poczucia bezpieczeństwa w środowisku zamieszkania. Pytanie brzmiało;

Czy w środowisku zamieszkania czuje się Pani / Pan bezpiecznie czy raczej nie?

Z uzyskanych odpowiedzi wynika, że respondenci  w swoim środowisku czują się dość bezpiecznie skoro 85,14% uznało, że nie ma żadnych obaw, choć sporadycznie zdarzają się sytuacje wywołujące niepokój i lęk.

Nie udzielono żadnej odpowiedzi informującej o tym, że w środowisku zamieszkania jest niebezpiecznie.

1. Doświadczenie  przemocy w opiniach młodzieży i rodziców.

Aby stwierdzić czy odczucia i opinie młodzieży dotyczące skali zjawiska przemocy  odzwierciedlają stan faktyczny, respondentom, zadano ponadto pytanie, czy byli ofiarą przemocy fizycznej lub psychicznej ze strony rówieśników:

Czy byłaś(eś) ofiarą jakiegoś rodzaju przemocy fizycznej czy psychicznej ze strony rówieśników?

W ankietowanej zbiorowości 10,44% uczniów Gimnazjum  stwierdziło, że doznało jakiegoś rodzaju przemocy. W odniesieniu do szkół ponadgimnazjalnych odsetek ten wynosi 15,32 %.

Analizując otrzymane wyniki można stwierdzić, że pomimo powszechniejszego odczuwania, co wyrażało się, we wcześniej prezentowanych  opiniach,  przemocy doświadczył na sobie mniejszy odsetek uczniów Gimnazjum, niż szkół ponadgimnazjalnych, ok. 10 % uczniów Gimnazjum, czyli co 10-ty uczeń.

Świadczyć to może o nieco większym uwrażliwieniu młodzieży gimnazjalnej na zjawiska przemocy wśród rówieśników. Może wynikać m.in.  to z prowadzonych zajęć  dot.  zjawiska i form stosowanej przemocy, kampanii „przeciw przemocy”, reakcji dorosłych na te zjawiska.

Z pytaniem o doświadczenie przemocy na sobie zwrócono się do uczniów Szkoły Podstawowej. Około 40 % uczniów klas VI odpowiedziało, że doznało jakiegoś rodzaju przemocy ze strony rówieśników. Najczęściej było to bicie, przezywanie ośmieszanie.

Wyniki te świadczą o szczególnym uwrażliwieniu uczniów klas VI i odczuciach o doznanej na sobie przemocy ze strony rówieśników. Jednocześnie nie można wykluczyć, że zjawiska rywalizacji, konkurencji, sposobów rozładowania frustracji w stosunku do innych mogą być odczuwane  jako przemoc.  Dzieci są najbardziej wyczulone na te zjawiska.

Z prowadzonych badań nad przemocą wynikają i  takie wnioski, że częstotliwość mówienia o problemie, pokazywania różnych jego aspektów, różnych form przemocy fizycznej czy psychicznej powoduje większe uwrażliwienie, wyczulenie na takie zachowania z jednej strony.  Z drugiej strony obserwowany jest  dość powszechnie wzrost zachowań agresywnych wśród dzieci i młodzieży, co nie omija objętego badaniami środowiska.

Wskazane jest zatem rozwijanie różnych form zajęć i  profilaktyki „przeciw przemocy”, uwrażliwiającej młodzież. Konieczne jest natychmiastowe reagowanie przez dorosłych, nauczycieli, rodziców, policji itp.  na takie obserwowane zachowania.

Rodzice zapytani o to czy ich dziecko było ofiarą jakiejś przemocy odpowiedzieli w następujący sposób.

Czy Pani/ Pana dziecko było ofiarą jakiegoś rodzaju przemocy fizycznej czy psychicznej?

Spośród ankietowanych rodziców 62,16% zdecydowanie stwierdziło, że ich dziecko nie było ofiarą żadnej przemocy.

Natomiast 14,86 % rodziców, czyli porównywalnie z doświadczeniami uczniów szkół ponadgimnazjalnych,  przyznało, że ich dziecko doznało na sobie przemocy psychicznej lub fizycznej ze strony rówieśników.

Były to m.in. następujące formy przemocy; „…bicie, prowokowanie do bójek,  popychanie, zastraszanie, poniżanie, wyszydzanie, wyzwiska, groźby, gorsze traktowanie, rzucanie w dziecko kamieniami itp….”.

Zdarzenia miały miejsce najczęściej w drodze do szkoły lub w drodze powrotnej, czasem również na terenie szkoły i podwórku.  Stosowane były zarówno przez starszych kolegów lub koleżanki jak i rówieśników.

3. Płeć a przemoc

Z badań prowadzonych nad zjawiskami przemocy, szczególnie ze środowisk wielkomiejskich  wynika, że  w ostatnich kilkunastu latach obraz przemocy wśród młodzieży zmienił się.

Do niedawna jeszcze przemoc, w zdecydowanej większości, stosowana była przez chłopców. Obecnie różne formy przemocy  stosowane są zarówno przez chłopców jak i coraz częściej przez dziewczęta..

W ankietowanej zbiorowości, w analizie uwzględniającej płeć wyniki są następujące;

Jeśli odpowiedziałaś (eś), że spotykasz się z takimi zjawiskami i zachowaniami to kto częściej je stosuje?

W odczuciu respondentów Gimnazjum dominują tradycyjne poglądy, zdecydowanie częściej zjawiska i zachowania związane z przemocą występują wśród chłopców (37,36%) niż wśród dziewcząt (4,4%).

W odniesieniu do młodzieży szkół ponadgimnazjalnych wyniki te są odpowiednio 22,36% chłopcy, 5,59% dziewczęta.

Jednocześnie w obu typach szkół  bardzo zbliżony odsetek uczniów 18,13% i 19,88% stwierdziło, że przemoc stosują zarówno chłopcy jak i dziewczęta w jednakowym  stopniu.

W Szkole Podstawowej 48,72% uczniów stwierdziło, że przemoc częściej stosują chłopcy, natomiast 23,08% zarówno chłopcy jak i dziewczęta w jednakowym stopniu.

Wyniki uzyskane na to samo pytanie skierowane do rodziców są następujące

Kto częściej je stosuje?

Wyniki wskazują, że rodzice  podobnie jak młodzież, tylko z innym nasileniem, ocenia, zjawiska przemocy.

Najwięcej, bo 22,3%  rodziców, uznało, że przemoc stosują na równi i chłopcy i dziewczęta.

Tylko 0,68% rodziców uważa, że przemoc stosują częściej dziewczęta, 14,86% chłopcy.

Znacznemu odsetkowi rodziców (37,16% ) trudno było odpowiedzieć na to pytanie.

Tak duży odsetek rodziców nie potrafiący odnieść się do pytania może świadczyć o pewnego rodzaju obojętności dorosłych wobec tych zjawisk, braku powszechnych rozmów z dziećmi na ten temat, głębszego zainteresowania, problemami dzieci i młodzieży.

W analizie doświadczenia przemocy na sobie w podziale na płeć w Gimnazjum i szkołach ponadgimnazjalnych wyniki są następujące;

Czy byłaś(eś) ofiarą jakiegoś rodzaju przemocy fizycznej czy psychicznej ze strony rówieśników?

Czy byłaś(eś) ofiarą jakiegoś rodzaju przemocy fizycznej czy psychicznej ze strony rówieśników?

Wyniki zamieszczone w tabelach świadczą o tym, że przemoc w mniejszym stopniu dotyczy dziewcząt ( 7,95% ; 10,65%) niż chłopców ( 13,33% ; 22,09%), w obu typach szkół.

Najczęściej bo statystycznie co 5 – ty chłopiec, uczeń szkoły ponadgimnazjalnej doświadczył na sobie jakieś formy przemocy.

4. Reakcja dorosłych na zjawiska przemocy w opinii młodzieży i rodziców.

Podstawowe znaczenie w ograniczaniu przemocy różnego rodzaju i niezależnie od jej przyczyn, leży po stronie dorosłych. Młodzieży  zadano zatem  pytanie o reakcję dorosłych na zjawisko.

Jeśli obserwujesz zjawiska przemocy, to jak reagują na nie dorośli - nauczyciele, rodzice, inne osoby?

Wyniki informują , że w ankietowanej zbiorowości, dorośli, głównie nauczyciele, rodzice  zwykle reagują na zjawiska przemocy  w obu środowiskach  szkolnych.

W Gimnazjum 68,69% respondentów odpowiedziało, że nauczyciele zwykle reagują na przemoc wśród uczniów, w szkołach ponadgimnazjalnych odsetek ten jest równie wysoki,  sięga 57,77 %.

Jedynie w obu środowiskach szkolnych ok. 10%  uczniów stwierdziło, że dorośli nie chcą zwracać uwagi na takie sytuacje, odchodzą, boją się....

Uczniowie Szkoły Podstawowej na tak odpowiadali na to pytanie w następujący sposób;

Jeśli obserwujesz zjawiska przemocy, agresji itp. to jak reagują na nie dorośli - nauczyciele, rodzice, inne osoby?

W odniesieniu do uczniów klas VI wskazane byłoby uzyskanie odpowiedzi 100% w kategorii „interweniują natychmiast”.

Inaczej mówiąc w opiniach i odczuciach uczniów powinno funkcjonować przekonanie, że dorośli natychmiast  reagują na zjawiska przemocy  wśród dzieci. Tylko takie postawy i zachowania dają rękojmię, że zjawiska te będą marginalizowane.

Opinie rodziców na podobnie zadane pytanie są następujące;

Jeśli występują takie zjawiska przemocy, agresji itp. to jak reagują na nie dorośli - nauczyciele, rodzice, inne osoby?

Wyniki wskazują, iż poziom bezpieczeństwa w szkołach jest duży. Dotyczy to zarówno  odczuć uczniów jak i rodziców.

Choć wśród tych ostatnich jest nieco większy odsetek ( 17,57%) stwierdzających, że dorośli, nauczyciele, rodzice nie chcą zwracać uwagi na takie sytuacje, odchodzą, boją się....

Wskazane jest nadal  uczulanie, uwrażliwianie szczególnie  nauczycieli, ale również rodziców na natychmiastowe, niezwłoczne działania w przypadku zaobserwowania zjawisk związanych z przemocą. Podkreślanie potrzeby i pozytywnych efektów takich zachowań.

1. 5. Przemoc – Internet,  telefony komórkowe.

W ostatnich kilku latach coraz częściej pojawiają  się w mediach informacje, nagłaśniane o rozpowszechniającej się  tzw.  „cyberprzemocy” wśród dzieci i młodzieży.

Pojęcie to weszło do codziennego  języka.

Respondentów zapytano i o te zagadnienia, aby zdiagnozować, czy takie zjawiska zachodzą w ankietowanej zbiorowości.

Pytanie brzmiało;

Czy spotkałaś(eś) się z formami przemocy wśród Twoich rówieśników, w której wykorzystywany był Internet lub telefony komórkowe?

Wyniki wskazują, że istnieje problem „cyberprzemocy” w ankietowanej zbiorowości.

Nie spotkało się z takimi formami przemocy 78,% uczniów Gimnazjum i 80,54% uczniów szkół ponadgimnazjalnych.  Zetknęło się z takimi formami przemocy ok. 18% uczniów Gimnazjum i ok. 12% uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Na bezpośrednio zadane pytanie czy byłaś (eś) ofiarą tego rodzaju przemocy, oddziaływań itp. w Gimnazjum odpowiedziało twierdząco 2,75% (5 uczniów) i 4,75% (22 uczniów) szkół ponadgimnazjalnych.

Zatem pomimo, że w opiniach uczniów „cyberprzemoc” ma szerszy zasięg, to jednak  zachowania takie, bezpośrednie zdarzenia, dotyczą nielicznych  uczniów.

Wskazywać, to może, iż z czasem problem ten może narastać. Zależy to jednak od natychmiastowych reakcji dorosłych , rozpoznania problemu, rozmów z dziećmi i młodzieżą, reagowania policji i innych służb na takie zjawiska.

6. Podsumowanie

Zarówno w  opiniach i odczuciach młodzieży jak i rodziców zjawiska stosowania różnych form przemocy w diagnozowanym środowisku istnieją, choć nie są alarmujące, skłaniające do natychmiastowych zdecydowanych działań. Wymagają spokojnej, stałej systematycznie prowadzonej pracy profilaktycznej i prewencyjnej.

Najbardziej niepokojące, wymagające stałej obserwacji i kontroli są opinie o zachowaniach związanych z przemocą i doświadczeniu jej na sobie, są wyniki uzyskane w klasach VI Szkoły Podstawowej.

Konieczna jest stała współpraca rodziców i nauczycieli, wzajemne stałe  informowanie o takich zachowaniach i podejmowanie natychmiastowych interwencji. Wskazane organizowanie m.in. spotkań ze specjalistami, jak również w sytuacjach stwierdzonej przemocy wśród  dzieci i młodzieży, natychmiastowe zgłaszanie im takich przypadków, nie wyłączając z tego policji.

Konieczne podejmowanie działań zmierzających do  uczulenia rodziców na sposoby i formy sprawowanej  przez nich opieki wychowawczej nad swoim dzieckiem. To co budzi pewien niepokój to sygnalizowana przez znaczny odsetek  rodziców niewiedza na temat zjawisk przemocy wśród dzieci i młodzieży. Jedynie stałe bezpośrednie kontakty i rozmowy ze swoimi dziećmi mogą ograniczać rozwijanie się zjawisk związanych z różnymi formami przemocy.

Mimo tych uwag podkreślić należy, co jest bardzo pozytywne,  sygnalizowany przez zdecydowaną większość respondentów brak obojętności i w większości przypadków  reagowanie dorosłych, na rozpoznane zjawiska przemocy, co zwiększa bezpieczeństwo i młodzieży i dorosłych.

Konieczne jest natychmiastowe reagowanie na wulgarne słownictwo młodzieży, kształtowanie poczucia tolerancji wobec innych, słabszych, gorzej ubranych o innych zachowaniach itp. co uczniowie sygnalizowali w swoich wypowiedziach.

Sygnalizowane, nieliczne do tej pory zachowania związane z tzw. „cyberprzemocą” , wymagają stałego czuwania,  rozmów z dziećmi, o tym zjawisku, które oddziałuje bardzo  niekorzystnie na psychikę, poczucie wartości najmłodszych.

W odniesieniu do nauczycieli kontynuowanie natychmiastowych interwencji w razie stwierdzenia zjawisk związanych z przemocą pośród dzieci. Dotyczy to m.in. takich zachowań  jak przezywanie, wulgarne słownictwo, bijatyki, plucie, rzucanie kamieniami itp…Nie odkładanie sprawy  na dalszy czas.  Zgłaszanie zdarzeń  rodzicom, a w razie potrzeby  innym osobom, w tym policji, jeśli sytuacja tego wymaga.

Zajęcia dotyczące różnych form przemocy prowadzone wśród dzieci i młodzieży powinny być stosowane bardzo rozważnie i nie  w nadmiernej ilości i formach.   Efektem takich zajęć,  obok uwrażliwienia dzieci i młodzieży na takie zjawiska, co jest korzystne, może być również wzrost poczucia lęku, obaw oraz rozpowszechnianie się poczucia o powszechnie istniejących różnych formach przemocy, co nie jest zgodne z rzeczywistością.

Paradoksalnie może zachęcać nielicznych do stosowania takich zachowań jak m.in.  „cyberprzemoc” skoro to jest modne i powszechne, a przecież w rzeczywistości tak jeszcze nie jest.

III. Alkohol

W badaniach, jednym z diagnozowanych obszarów zagrożeń dla młodzieży były jej opinie oraz doświadczenia i zachowania związane z konsumpcją alkoholu.
Problematyka związana z piciem alkoholu przez młodzież należy do tych, które niezmiennie leżą w centrum zainteresowania różnorodnych instytucji, środowisk i osób związanych nie tylko z edukacją i wychowaniem, czy też profilaktyką i terapią.

W ankietowanej populacji wyniki dotyczące opinii i zachowań młodzieży prezentują się następująco.

1. Opinie młodzieży o konsumpcji napojów alkoholowych przez rówieśników.

W badaniach respondentom zadano pytanie dot. opinii na temat picia alkoholu przez młodzież. Pytanie brzmiało;

Czy zdarza się, że koleżanki/koledzy w Twojej klasie piją alkohol, niezależnie od jego rodzaju (piwo, wino czy wódkę)?

Wyniki odpowiedzi na tak postawione pytanie sugerują, że problemy picia alkoholu istnieją w obu diagnozowanych rodzajach  szkół, z różnym nasileniem.

W Gimnazjum, co naturalne, najczęściej udzielaną odpowiedzią było „nie wiem” 26,92% uczniów. Tylko 11,54 % uczniów Gimnazjum jednoznacznie stwierdziło, że nikt z rówieśników nie pije alkoholu!

Duży odsetek uczniów Gimnazjum bo około 26,92 % stwierdziło, że ich zdaniem znaczna część rówieśników, około połowy i więcej,  miała kontakt a alkoholem. Taki stan świadomości uczniów może skłaniać i zachęcać do podejmowania prób picia alkoholu, skoro znaczna część (około ¼ ) uczniów, rówieśników to robi!

Wyniki uzyskane w szkołach ponadgimnazjalmnych mogą świadczyć, że problem w tych szkołach jest znacznie większy.

Najwięcej uczniów, bo 33,33% uważa, że piją alkohol prawie wszyscy. Łącznie, w opiniach uczniów szkół ponadgimnazjalnych, około w kategoriach „połowy i więcej uczniów” (59,62%) pije alkohol.

O tym, że nikt nie pije wyraziło opinię tylko 3,93% uczniów.

Podsumowując jednak można sądzić, że picie alkoholu przez młodzież dotyczy  obu szkół, choć co oczywiste, w Gimnazjum w znacznie mniejszym zakresie.

Uczniowie Szkoły Podstawowej na podobne pytanie odpowiadali, że nikt nie pije alkoholu 25,64%, kilkoro – nieliczni 33,33%, odpowiedzi nie wiem udzieliło również 33.33% uczniów.

W odniesieniu do tych uczniów należałoby oczekiwać niemal 100%  odpowiedzi, że „nikt nie pije alkoholu”.

1. Opinie  respondentów o piciu różnych rodzajów alkoholu

Ankietowanych poproszono o ocenę picia różnych rodzajów alkoholu w aspekcie akceptacji takich przyzwyczajeń, ich negacji bądź też obojętności.

Na pytanie dotyczące picia piwa uzyskano następujące odpowiedzi;

Czy picie piwa to :

Wyniki wskazują, że 25,27%%  uczniów Gimnazjum i 11,59% uczniów szkół ponadgimnazjalnych uważa picie piwa za  złe przyzwyczajenie i potępia je.

Największy odsetek w obu rodzajach szkół jest obojętny wobec konsumpcji piwa, 47,25% Gimnazjum i 56,73 uczniowie szkół ponadgimnazjalnych.

Około 1/5 uczniów szkół ponadgimnazjalnych uważa, że picie piwa ma swoje dobre strony.

Na pytanie dotyczące picia wina uzyskano następujące odpowiedzi;

Czy picie wina to:

Wyniki są zbliżone do opinii uczniów o konsumpcji wina. Najwięcej jest postaw obojętnych wobec takich zachowań w obu typach szkół (48,9% ;54,66%)

Na pytanie dotyczące wódki uzyskano następujące odpowiedzi;

Picie wódki to:

Wyniki wskazują,  że opinie uczniów dotyczące picia wódki różnią się istotnie od poprzednich.  Prawie 50% uczniów Gimnazjum potępia picie wódki, w szkołach ponadgimnazjalnych jest ich znacznie mniej bo 24,22% .

Wyniki wskazują, że młodzież ma dużą tolerancję wobec konsumpcji piwa czy wina. Natomiast respondenci  obu rodzajów  szkół  uważają picie wódki za zachowania niedobre.

Świadczy to, że młodzież nie traktuje napojów alkoholowych równorzędnie, jako zagrażających tak samo uzależnieniem, niezależnie od jego rodzaju.

Przy wymienianych rodzajach napojów alkoholowych,  największe odsetki uczniów dotyczą  odpowiedzi świadczące o  obojętności wobec picia alkoholu przez innych.

W klasie VI Szkoły Podstawowej największy odsetek uczniów wyraziło obojętność wobec picia piwa (46,15%) i picia wina ( 41,03%), picia wódki znacznie mniej bo 23%.

Około 30 % uważa picie piwa i wódki za złe przyzwyczajenie i potępia je, a picie wódki potępia 61,54%.

Niezależnie od tego z jaką motywacją uczniowie odpowiadali na to pytanie, niepokojąca jest duża ilość  obojętnych  wobec picia alkoholu.

Należałoby oczekiwać, aby  wśród uczniów klas VI,  negatywnie oceniających konsumpcję alkoholu, niezależnie od jego rodzaju,  było jak najwięcej, ponieważ powinno to wpływać korzystnie na późniejsze postawy konsumpcyjne w  starszym wieku i w życiu dorosłym.

2.1 Opinie  rodziców o  piciu różnych rodzajów alkoholu

O ten problem zapytano również rodziców.  Najwięcej bo 50 % rodziców odpowiedziało że picie wódki to bardzo złe przyzwyczajenie i potępia je, picie piwa potępia 27,03%, picie wina 22,97% rodziców.

Podobnie jak wyniki uzyskane wśród młodzieży najwięcej rodziców jest obojętna wobec zjawiska picia alkoholu w różnych postaciach 34,46% picie piwa, 24,32 picia zarówno wina jak i wódki.

Znaczny odsetek rodziców uważa, że picie wina, czy piwa w niewielkich ilościach jest dopuszczalne i nie uważa takich zachowań konsumpcyjnych za złe.

Nie dotyczy to jedynie picia wódki gdzie tylko 4,73% uważa, że picie to może stanowić pewna przyjemność.

Wyniki wskazują, że w opiniach dotyczących konsumpcji alkoholu opinie ankietowanej zbiorowości wykazują się znaczną tolerancją wobec konsumpcji piwa czy wina oraz dużą obojętnością wobec takich zachowań. Nietolerancją wobec picia wódki.

Rodzicom zadano również następujące pytanie;

Czy Pani / Pana zdaniem w najbliższym środowisku zamieszkania istnieje problem z piciem alkoholu wśród nieletniej młodzieży?

O tym, że istnieje problem picia alkoholu przez młodzież. wypowiedziało się tak 39,19% rodziców. Znaczna część bo 38,51% rodziców uważa, że takiego problemu nie ma.  Zatem opinie rodziców w tym zakresie są bardzo spolaryzowane.

Duży odsetek rodziców, sięgający 21,62 % nie wie jak odpowiedzieć na to pytanie, nie ma wyrobionego zdania na ten temat.

Przy tak diametralnie różnej ocenie zjawiska można z pewnością  przyjąć, że problem istnieje. Można wysnuć wniosek, że gdyby problem picia alkoholu przez młodzież był bardzo poważny w odczuciach rodziców, nie byłoby wśród nich tak dużej polaryzacji poglądów.

Dokładne wyjaśnienie tego zjawiska wymagałoby jednak pogłębionych badań za pomocą wywiadów, w celu rozpoznania  sposobów rozumienia przez rodziców tego problemu i źródeł takiej wiedzy.

3. Dostępność napojów alkoholowych

Dostępność napojów alkoholowych ma istotny wpływ, na ułatwianie
i poszerzanie  się zachowań związanych z piciem alkoholu przez młodzież. Czy i na ile  łatwo jest kupić alkohol przez uczniów wskazują na to  wyniki badania.

Czy w najbliższym środowisku, w którym mieszkasz, możesz osobiście kupić alkohol, niezależnie od rodzaju ?

W opiniach młodzieży o możliwości osobistego zakupu alkoholu   wśród 21,98% uczniów Gimnazjum i 57,14% uczniów szkół ponadgimnazjalnych dominuje zdecydowany pogląd, iż możne kupić osobiście alkohol.

Z drugiej strony 34,07% respondentów Gimnazjum i 21,53% uczniów szkół ponadgimnazjalnych stwierdziło, że sprzedawcy nie sprzedają osobom niepełnoletnim,(np. legitymują itp.).

Podobne pytanie zadano uczniom VI klas. Wyniki wskazują, że  sprzedawcy w opinii uczniów w zdecydowanej większości ponad 50 % nie sprzedają alkoholu niepełnoletnim, legitymują, znaczna część ok. 34% nie ma zdania na ten temat. Wśród badanych 3-je uczniów odpowiedziało, że można kupić alkohol ale odpowiedzi te mogły być udzielone raczej dla tzw. „szpanu”.

Na podobnie  postawione pytanie odpowiadali również rodzice;

Czy w środowisku, w którym Pani /Pan mieszka osoba niepełnoletnia może osobiście kupić alkohol ?

Rodzicom trudno było odpowiedzieć na to pytanie, odpowiedzi takiej udzieliło aż 45,27% respondentów. Jednocześnie tylko 15,54% rodziców odpowiedziało, że niepełnoletnia osoba może osobiście. kupić alkohol, a prawie 40%, że jest to niemożliwe.

Aby stwierdzić na ile te opinie odzwierciedlają stan rzeczywisty, czyli możliwość zakupu alkoholu,   zadano młodzieży następujące pytanie :

Czy w ostatnim czasie kupiła(e)ś osobiście alkohol (piwo, wino lub wódkę) - niezależnie od tego komu dokonała(e)ś zakupu?

Spośród ankietowanych 6,59% uczniów Gimnazjum i 36,44% uczniów szkół ponad-gimnazjalnych stwierdziło, że kupiło w ostatnim czasie alkohol.

Wyniki świadczą o tym, że osoby niepełnoletnie mogą dokonać zakupu alkoholu, choć w odniesieniu do młodzieży gimnazjalnej  ma to raczej  marginalny charakter, w odniesieniu do młodzieży starszej już nie.

Płeć a zakup alkoholu

W podziale respondentów ze względu na płeć wyniki dotyczące zakupu alkoholu są następujące;

Czy w ostatnim czasie kupiła(e)ś osobiście alkohol (piwo, wino lub wódkę) - niezależnie od tego komu dokonała(e)ś zakupu?

Wyniki wskazują, że około 50 % chłopców i 27,84% dziewcząt szkół ponadgimnazjalnych zakupiło alkohol. Pozostaje pytanie na ile alkohol kupowany był dla własnych potrzeb na ile innym np. na prośbę rodziców.

Miejsce zamieszkania a zakup alkoholu

W podziale uczniów ze względu na miejsce zamieszkania wyniki dotyczące zakupu alkoholu są następujące;

Czy w ostatnim czasie kupiła(e)ś osobiście alkohol (piwo, wino lub wódkę) - niezależnie od tego komu dokonała(e)ś zakupu?

Wyniki wskazują, że 37,29% uczniów mieszkających na wsi i 32,08% uczniów mieszkających w mieście zakupiło alkohol. Zatem odsetki uczniów w tych dwóch kategoriach nie odbiegają daleko od siebie.

4. Konsumpcja napojów alkoholowych przez młodzież

Pytania zasadnicze związane z konsumpcją alkoholu przez młodzież dotyczyły między innymi okresu inicjacji alkoholowej okoliczności tej inicjacji oraz częstotliwość picia alkoholu i charakterystyki środowiskowej pijących  uczniów.

Wyniki  informują już nie o opiniach dotyczących konsumpcji alkoholu, lecz o rzeczywistej skali tych negatywnych zjawisk.

Jedno z pierwszych pytań tego typu dotyczyło okresu inicjacji alkoholowej. Pytanie brzmiało;

Ile miała(e)ś lat, gdy po raz pierwszy napiłaś(eś) się alkoholu, niezależnie od jego rodzaju?

W odniesieniu do uczniów Gimnazjum aż 41,21 % zadeklarowało, że do tej pory nie piło alkoholu, wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych odsetek ten wynosi 14,91 %.

Pierwszym okresem nasilonych zachowań inicjacyjnych jest okres nauki w klasach IV-VI, odsetki wynosiły odpowiednio 21,98% ; 13,66 %.

Wyniki wskazują, że okres inicjacji alkoholowej jest najbardziej nasilony w gimnazjum !

20,33% uczniów Gimnazjum i aż 39,54 % uczniów szkół ponadgimnazjalnych stwierdziło, że pierwszy okres kontaktu z alkoholem miało w trakcie nauki w szkole gimnazjalnej.

Wnioski są jednoznaczne. Wskazują, że gimnazjum jest najbardziej trudnym okresem w rozwoju ucznia,  ze względu i na wiek, okres dojrzewania, dorastania oraz poczucie już rodzącej się dorosłości, związane m.in. z nauką w szkole wyższego szczebla, panujące przekonania, przekazy medialne itp.

Na pytanie o okoliczności, w których miała miejsce inicjacja alkoholowa respondenci wymieniali; ogniska, sylwester, wesele, imprezy, dyskoteki, urodziny, w trakcie imprezy rodzinnej, przyjęcia, sporadycznie poczęstował ktoś z rodziny, dziadek, rodzice itp.

Najważniejszym zagadnieniem w prezentowanej problematyce jest zasięg i częstotliwość picia alkoholu, niezależnie od jego rodzaju. Czy i jak często młodzież pije alkohol? Na te pytania spróbujemy odpowiedzieć opierając się na wynikach badań. Pytanie brzmiało;

Czy zdarza się, że pijesz alkohol? Dotyczy różnych rodzajów alkoholu - piwa, wina, wódki (zaznacz kółko i wpisz).

W całej objętej badaniami populacji 52,75% uczniów Gimnazjum i 24,22% uczniów szkół ponadgimnazjalnych  zadeklarowało, że w ogóle nie pije alkoholu.

Rzadko bo raz, dwa razy w roku próbowało  alkohol 28,57% uczniów Gimnazjum i 31,88 % uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Najbardziej niepokojący jest fakt, że 14,07% uczniów szkół ponadgimnazjalnych stwierdziło, że pije alkohol raz lub kilka razy w tygodniu.

Nawet jeśli uwzględnić błąd statystyczny badań, można stwierdzić, że w badanej zbiorowości jest (statystycznie mniej więcej  co dziesiąty)  dość duży odsetek uczniów, którzy systematycznie piją alkohol, najczęściej piwo.

Wśród uczniów kl. VI kilkoro odpowiedziało, że miało kontakt z alkoholem.

4.1.Konsumpcja alkoholu a płeć

Kolejna analiza dotyczy częstotliwości picia alkoholu młodzieży szkół ponad-gimnazjalnych  przy podziale  na płeć.

Czy zdarza się, że pijesz alkohol? Dotyczy różnych rodzajów alkoholu - piwa, wina, wódki (zaznacz kółko i wpisz).

Wyniki sugerują, że zgodnie z tym co można  przewidywać picie alkoholu dotyczy częściej chłopców, 19,19%  zadeklarowało, że nie pije alkoholu, a 20,35 %, że pije raz dwa razy do roku)  niż dziewcząt, 27,84,% zadeklarowało, że nie pije alkoholu, a 39,52%, że pije raz, dwa razy w roku.

Bardzo niepokojącym jest fakt, że aż 16,86% chłopców i 10,65% dziewcząt deklaruje, że pije alkohol kilka razy w miesiącu.

Najbardziej niepokojącym zjawiskiem jest to, że  27,33% chłopców i 5,5% dziewcząt deklaruje, że pije alkohol z bardzo dużą częstotliwością, od przynajmniej raz do kilku razy w tygodniu. Można z bardzo dużym prawdopodobieństwem  stwierdzić, że wśród tej młodzieży, głównie chłopców, jest znaczny odsetek sięgający 10-15% wymagających stałej systematycznej pomocy terapeutycznej i co nie jest  wykluczone  leczenia odwykowego.

4.2.Konsumpcja alkoholu a miejsce zamieszkania

Kolejna analiza dotyczy częstotliwości picia alkoholu młodzieży szkół ponad-gimnazjalnych  ze względu na miejsce zamieszkania.

Czy zdarza się, że pijesz alkohol? Dotyczy różnych rodzajów alkoholu - piwa, wina, wódki (zaznacz kółko i wpisz).

W analizie biorącej pod uwagę miejsce zamieszkania uzyskujemy ciekawe wyniki, wyjaśniające w pewnym  stopniu zachowania młodzieży związane z kupowaniem i konsumpcją alkoholu. Wskazują one, że wśród młodzieży zamieszkującej w mieście jest nieco mniej uczniów nie pijących w ogóle 33,96% ; 21,82 %. Jedną z prób wyjaśnienia tej różnicy może być wniosek, iż młodzież dojeżdżająca do szkoły jest pod mniejszą kontrolą dorosłych i stąd nieco większy odsetek uczniów, mających kontakt z alkoholem, najczęściej piwem.  Jest to jedynie hipoteza, której udowodnienie wymagałoby głębszych badań.

Nie zachodzą istotne różnice pomiędzy pijącymi z większą częstotliwością. 15,09% uczniów mieszkających w mieście i  13,81 % uczniów mieszkających na wsi pije alkohol raz lub kilka razy w tygodniu.

4.3.Poziom klasy a konsumpcja alkoholu

Mając na uwadze, że młodzież ponadgimnazjalna w klasach III i IV dochodzi do pełnoletności lub jest pełnoletnia analiza z uwagi na poziom klasy, w odniesieniu do konsumpcji alkoholu,  jest niezwykle istotna. Dokonano podziału respondentów na dwie grupy, klasy I-II i III-IV.

W szczegółowej analizie ze względu na tak dokonany podział klas  wyniki są następujące;

Czy zdarza się, że pijesz alkohol? Dotyczy różnych rodzajów alkoholu - piwa, wina, wódki (zaznacz kółko i wpisz).

W szkołach ponadgimnazjalnych w klasach I-II uczniów nie pijących alkoholu jest 29,97% natomiast w klasach III-IV uczniów takich jest tylko 12,9%.

Zatem w okresie dochodzenia do pełnoletności zmienia się istotnie rozkład osób pijących alkohol. Pełnoletność jest istotną cezurą w zachowaniach związanych z konsumpcją alkoholu.

Jednak co szczególnie ważne w grupach podwyższonego ryzyka chorobą alkoholową, czyli  osób pijących z bardzo dużą częstotliwością odsetki te są porównywalne.

W klasach  I-II pijących alkohol raz i kilka razy w tygodniu jest 13,36% w klasach III-IV uczniów takich jest 14,84 %.

A zatem przejście do pełnoletności nie wiąże się automatycznie ze zwiększeniem najbardziej niebezpiecznej dla uzależnienia częstotliwości picia alkoholu. Niemniej częstotliwość picia wzrasta w klasach III-IV, w grupie pijących kilka razy w miesiącu - „weekendowo”.

4.4. Kłopoty z powodu picia alkoholu

Z konsumpcją alkoholu przez młodzież mogą wiązać się poważne problemy, przemoc, zachowania łamiące prawo, trudności szkolne itp. Respondentom zadano zatem pytanie; czy z powodu picia alkoholu miałaś(eś) jakieś kłopoty, trudności problemy?

Na tak postawione pytanie odpowiedziało 3,3%  (6) uczniów Gimnazjum i 10,77% uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Kłopotami najczęściej wymienianymi były,  kłopoty rodzinne, sensacje żołądkowe i tzw. dnia następnego itp. w jednym wypadku ucieczka przed policją i  sąd. Uczniowie nie wymieniali żadnych trudności i kłopotów szkolnych  związanych z nauką.

W ankiecie skierowanej do rodziców zadano następujące pytanie;

Czy Pani / Pana syn /córka próbował pić (pił) alkohol?

10,14% rodziców odpowiedziało, że wie o tym, że ich dziecko próbowało pić alkohol, była taka sytuacja.

Na kolejne pytanie, jeśli była taka sytuacja jak reagowali na to, odpowiedzi były następujące; „… napiła się raz i na tym się zakończyło, gdyż uważa, że to nic dobrego , rozmawiałam o szkodliwości picia, problemach z tego wynikających, rozmawiałam o szkodliwości picia, stosowałam kary (nie cielesne),  ograniczenie kieszonkowego, rozmowa,  był to wielki szok, iż dziecko mając 13 lat próbuje alkohol , spokojna rozmowa, natychmiastowa reakcja…”.

Zdecydowana większość rodziców opowiada się za poważnymi sankcjami dla sprzedawców łamiących ustawę o  wychowaniu w trzeźwości, sprzedających alkohol osobom niepełnoletnim, wyniki w tabeli:

Czy zdaniem Pani/Pana słuszne jest odbieranie koncesji i karanie sprzedawców, którzy sprzedają niepełnoletniej młodzieży papierosy, alkohol?

Z badań wynika, że ok. 87,16% rodziców uważa, że słuszne jest odbieranie koncesji za sprzedaż alkoholu niepełnoletnim, ewentualnie wysokie kary finansowe. Na takie działania jest społeczne przyzwolenie. Jedynie 4,73% miała przeciwne zdanie.

Uzasadnienie do tych opinii było następujące (załącznik nr 3).

5. Podsumowanie

Analiza zebranego materiały wskazuje, że w ankietowanej zbiorowości zarówno młodzieży i rodziców postawy i opinie dotyczące spożywania alkoholu są umiarkowanie akceptujące konsumpcję takich trunków jak piwo czy wino. Zdecydowanie nie akceptuje się picia wódki.

Zwraca uwagę dość duża obojętność wobec takich zjawisk.

Zauważa się bardzo liczne postawy  obojętności wobec picia alkoholu. Dotyczy to dzieci i młodzieży wszystkich typów szkół a także rodziców. A obojętność to także w jakimś stopniu wyraźne przyzwolenie na takie zachowania, brak natychmiastowych reakcji, interwencji.

Z analizowanego materiału można wysnuć wniosek, że w Gimnazjum są problemy związane z próbowaniem picia alkoholu. Z kolejna klasą gimnazjalną wzrasta odsetek mających kontakt z alkoholem. Dość duża część młodzieży sięgająca 55% miała kontakt z alkoholem. Badania wskazują, że okras nauki w gimnazjum jest tym podstawowym, gdzie  najczęściej dokonuje się inicjacji alkoholowej.

Problem picia alkoholu przez młodzież dotyczy znacznie częściej chłopców, uczniów szkół ponadgimnazjalnych i to niezależnie od poziomu klasy, choć im klasy starsze tym więcej uczniów niebezpiecznie pijących.

Młodzież zagrożona pochodzi w podobnym  odsetku ze środowiska wiejskiego jak i miasta Jordanowa. Wśród respondentów szkół ponadgimnazjalnych, szczególnie (10-15%) chłopców istnieje  potrzeba otoczenia ich pracą terapeutyczną i specjalistycznymi zajęciami związanymi z problematyką uzależnienia od alkoholu i nie wykluczone – również leczeniem odwykowym.

Należy kontynuować działania zmierzające do ograniczenia możliwości zakupu alkoholu przez młodzież, bo takie możliwości nadal są sygnalizowane. W razie poważnego łamania ustawy o wychowaniu w trzeźwości wskazane również odbieranie koncesji na sprzedaż alkoholu, za czym optują rodzice.

IV.   Palenie papierosów

Młodzież palącą papierosy w miejscach publicznych, także obok szkół, spotyka się niemal codziennie. Na pytanie jak problem ten wygląda w objętej badaniami zbiorowości,   czy jest to zjawisko powszechne? Na pytania z tym związane odpowiadają niżej zamieszczone wyniki.

1. Opinie młodzieży o zasięgu zjawiska palenia papierosów
wśród rówieśników

Wprowadzeniem w tę problematykę, podobnie jak w odniesieniu do problematyki alkoholowej,  było pytanie dotyczące opinii młodzieży na temat powszechności występowania zjawiska palenia papierosów wśród rówieśników. Wyniki opracowane oddzielnie dla Gimnazjum w Jordanowie i szkół ponadgimnazjalnych.  Pytanie brzmiało:

Czy koleżanki/koledzy z Twojej klasy palą papierosy?(zaznacz odpowiedź we właściwym kółku).

Opinie uczniów o powszechności palenia papierosów przez rówieśników mogą skutkować rozszerzaniem się tego zjawiska. Skoro funkcjonują opinie, że zdecydowana większość młodzieży pali papierosy, to niepalenie odbiega od ogólnie przyjętych zachowań. Zatem łatwiej jest podejmować próby palenia papierosów, które mogą prowadzić do systematycznego palenia, jeśli większość rówieśników pali.

Wyniki uzyskane w pytaniu mówią o tym, że w badanej próbie tylko 12,09% uczniów Gimnazjum i tylko 4,97% uczniów szkół ponadgimnazjalnych zdecydowanie odpowiedziało, że nikt nie pali papierosów!

22,53% uczniów Gimnazjum i 14,7% uczniów szkół ponadgimnazjalnych odpowiedziało, że nie wie czy ich rówieśnicy palą.

Uzyskane wyniki sugerują, że  istnieje zjawisko palenia papierosów, może występować dość powszechnie, choć z różną  częstotliwością. Wymienione opinie dotyczą  uczniów obu szkół.

Wśród uczniów klas VI najwięcej, bo 41,03 % (16 uczniów)  odpowiedziało, że nie wie czy koledzy/koleżanki palą papierosy. Bardzo ważna jest odpowiedź stwierdzająca, że nikt nie pali papierosów. Odpowiedziało tak tylko 10,26% (4 uczniów). Pozostałe odpowiedzi mieściło się głównie w kategorii „kilkoro nieliczni”.

Wyniki te powinny niepokoić o tyle, iż w odniesieniu do uczniów klas VI oczekiwana, bliska  100% odpowiedź, powinna mieścić się w kategorii „nikt nie pali papierosów”.

2. Opinie o szkodliwości palenia papierosów

Jednym z czynników, które mogą w istotny sposób wpływać na ograniczanie palenia papierosów jest wiedza  młodzieży  o szkodliwości palenia papierosów, kampanie antynikotynowe, programy profilaktyczne itp.

Ankietowanym zadano pytanie dotyczące oceny tego zjawiska:

Palenie papierosów to według Ciebie :

Z danych wynika, że 56,04% ankietowanych uczniów Gimnazjum i 41,41% uczniów szkół ponadgimnazjalnych uważa, iż palenie papierosów jest bardzo złym przyzwyczajeniem i przejawia postawy potępiające takie zachowania.

Bardzo niewielki odsetek uczniów w obu typach szkół 2,2% ; 3,39 % uczniów uważa, że palenie papierosów ma swoje dobre strony.

I podobnie jak poprzednio dla znacznej części uczniów obu typów szkół, palenie papierosów przez rówieśników  jest  sprawą obojętna 33,52% ; 50,72% .

Uczniowie Szkoły Podstawowej odpowiadali, że palenie papierosów to bardzo złe przyzwyczajenie i potępia to 61,54%.

Około 30 % uczniów wyraża postawy obojętne wobec palenia papierosów!

Podobnie sformułowane pytanie, dotyczące dorosłych,  zadano rodzicom.

Palenie papierosów przez dorosłych to według Pani/Pana:

Podobnie jak młodzież  57,43% % ankietowanych rodziców uważa, że palenie papierosów jest bardzo złym przyzwyczajeniem i potępia je.  3,38% rodziców stwierdziło, że  palenie może być przyjemną czynnością.

Analizując to pytanie, należy przypomnieć, że próba rodziców/dorosłych  nie była reprezentatywna, większość respondentów to kobiety, stąd wyników w tym pytaniu nie można odnieść do  ogółu społeczności Jordanowa.

Interesujące są odpowiedzi rodziców na pytanie zadane niżej ;

Czy Pani / Pana zdaniem w najbliższym środowisku zamieszkania istnieje poważny problem z paleniem papierosów wśród niepełnoletniej młodzieży?

Zdaniem 52,03% ankietowanych rodziców stwierdza, że w środowisku zamieszkania istnieje poważny problem z paleniem papierosów wśród niepełnoletniej młodzieży!

Zatem w świadomości mieszkańców dominują poglądy o dużym zasięgu takich zachowań wśród młodzieży. Czy odczucia te są zgodne z rzeczywistością ?

1. Płeć a opinie o szkodliwości palenia papierosów

Kategoriami, które mogą różnicować opinie respondentów o szkodliwości palenia papierosów jest płeć. Z potocznych obserwacji można wnioskować, że palenie papierosów jest bardziej popularne i rozpowszechnione wśród chłopców, stąd też opinie chłopców dotyczące oceny zjawiska mogą być bardziej tolerancyjne i liberalne wobec problemu.

Wyniki dotyczące poglądów młodzieży szkół ponadgimnazjalnych wg kryterium płci prezentuje kolejna tabela:

Palenie papierosów to według Ciebie :

Wyniki informują, że w ankietowanej zbiorowości dziewczęta częściej 46,74% niż chłopcy 34,3% sądzą, że palenie papierosów to bardzo złe przyzwyczajenie.

Jedynie ok. 8% chłopców i tylko 1,03% dziewcząt uważa, że palenie papierosów ma dobre strony. Czy i na ile te korzystne opinie dotyczące szkodliwości palenia papierosów są odzwierciedlane w zachowaniach młodzieży ?

4. Dostępność zakupu papierosów w opiniach uczniów

W badaniach zapytano respondentów również o to, czy w środowisku, w którym mieszkają można kupić papierosy przez osobę niepełnoletnią i czy w ostatnim czasie kupili papierosy, niezależnie od tego komu je kupowali. Wyniki są następujące:

Czy w środowisku, w którym mieszkasz, możesz osobiście kupić papierosy?

Zdaniem 28,02% uczniów Gimnazjum w   środowisku, w którym mieszkają, mogą kupić papierosy.

30,77% uczniów stwierdziło, że  niemożliwe jest dokonanie zakupu papierosów przez  osobę niepełnoletnią.

Natomiast  60,66% uczniów szkól ponadgimnazjalnych stwierdziło, że z zakupem papierosów w najbliższym środowisku nie ma problemu.

W analizie odpowiedzi  respondentów ze szkół ponaddgimnazjalnych z klas I i II 50,16 % uczniów niepełnoletnich stwierdziło, iż można zakupić papierosy.

W klasach starszych III i IV naturalnie nie ma z tym problemu żadnego, uczniowie są pełnoletni, zatem żadnych przeszkód nie ma.

Zapytani o to samo rodzice odpowiadali w następujący sposób.

Czy w środowisku, w którym Pani /Pan mieszka osoba niepełnoletnia może osobiście kupić papierosy ?

Największy odsetek, bo aż 41,22 % rodziców nie orientuje się czy niepełnoletnia osoba może dokonać zakupu papierosów.  Brak takiej wiedzy świadczyć  może o braku zainteresowania znacznej części rodziców sprawami swoich dzieci, barkiem rozmów, brakiem uwrażliwienia rodziców na te zagadnienia.

Około 1/3 rodziców uważa, że osoba niepełnoletnia nie może dokonać zakupu papierosów i nieco mniejszy odsetek ok. ¼ uważa, że z zakupem papierosów przez niepełnoletniego nie ma problemu.

Pytanie  weryfikujące  wymienione  opinie brzmiało następująco;

Czy w ostatnim czasie kupiłaś(eś) papierosy - niezależnie od tego, komu dokonywała(e)ś zakupu?

12,64% uczniów Gimnazjum i 28,99% uczniów szkół ponagimnazjalnych zadeklarowało, że w ostatnim czasie dokonało zakupu papierosów.

Z analizy szczegółowych danych wynika, że w szkołach ponadgimnazjalnych zakupu dokonało 21,65 % dziewcząt i aż 40,7% chłopców.

Wśród uczniów mieszkających na wsi papierosy kupiło 30,11%, a  uczniów mieszkających w Jordanowie. 22,64 %.

Spośród uczniów klas I-II zakupu dokonało 22,48% uczniów i 41,29% uczniów klas III-IV.

Szczegółowa analiza wyników, wśród uczniów, którzy kupili papierosy wykazała, że 13,04% uczniów niepalących dokonało ich zakupu, nie dla siebie, a na prośbę innych, np. rodziny itp.   Wyniki wskazują, że młodzież  gimnazjalna, co jest oczywiste,  ma znacznie większe trudności z dokonaniem zakupu papierosów niż młodzież szkół ponadgimnazjalnych, gdzie trudności te nie są duże, niezależnie od tego komu dokonują zakupu.

Jednym z wniosków jest taki (co wydaje się oczywiste), iż niepełnoletnia młodzież może łatwiej dokonać zakupu papierosów niż alkoholu.

5. Palenie papierosów przez młodzież

Opinie o powszechności palenia papierosów, przy negatywnych sądach zarówno chłopców jak i dziewcząt o samym zjawisku,  powinny przekładać się na zachowania.

Na ile poglądy te odzwierciedlają rzeczywiste zachowania młodzieży? W badaniach zadano zatem pytanie o rzeczywiste zachowania w tym zakresie. Pytanie brzmiało;

W analizie ze względy na typ szkoły wyniki są następujące;

Czy palisz papierosy? (wybierz odpowiedź)

Wyniki są bardzo zaskakujące. Świadczą o tym, że w świadomości uczniów, wielu z nich podejmuje próby palenia lub pali papierosy, o czym świadczyły wcześniej prezentowane wyniki.  Ci sami uczniowie zapytani czy palą papierosy i z jaką częstotliwością odpowiedzieli, że w zdecydowanej większości bo aż 82,97% uczniów Gimnazjum i 71,43% szkół ponadgimnazjalnych zdecydowanie stwierdziło, że nie pali papierosów.

Informacje te powinny być upowszechnione, co pozwoli obalić mit funkcjonujący w świadomości uczniów jak i rodziców o szerokim  zasięgu palenia przez nich papierosów!

W Gimnazjum bardzo nieliczni podejmowali próby palenia papierosów, a deklaracje tych co informują, że palą częściej, mieszczą się w granicach 3 % błędu. Co nie wyklucza, że wśród uczniów, szczególnie ostatniej klasy może być kilkoro palących papierosy stosunkowo  często.

W szkołach ponadgimnazjalnych jedynie 10,77% stwierdziło, że pali codziennie lub kilka razy w tygodniu 2,07%.

Wyniki uzyskane wśród uczniów klas VI – ch sugerują, że kilkoro  (2-4) z nich mogło podejmować próby palenia papierosów i nie jest wykluczone, że od czasu do czasu czyni to.

Badając sprawę palenia papierosów przez młodzież zwrócono się również do rodziców z następującym pytaniem:

Czy Pani / Pana syn /córka próbował(a) palić papierosy?

11,49% rodziców odpowiedziało, że ich dziecko próbowało palić papierosy. Na pytanie jak zareagowali na takie zachowanie dziecka,  odpowiadali, że przeprowadzili rozmowę z dzieckiem, stosowano kary i obserwowano jego zachowania.

5.1 Palenie papierosów a płeć

Bardziej szczegółowe analizy dotyczące palenia papierosów pozwolą określić środowiska, w których problem ten jest mniejszy i te w których występuje częściej.

Czy palisz papierosy? (wybierz odpowiedź)

Wyniki wskazują, że najczęściej palą chłopcy, uczniowie szkół ponagimnazjalnych. Codziennie pali 18,6% chłopców, kilka razy w tygodniu 4,07%.

Pali dość często, codziennie i kilka razy w tygodniu ok. 6,10% dziewcząt

Natomiast nie pali papierosów 62, 21 % chłopców i  79,04% dziewcząt, uczniów szkól ponadgimnazjalnych.

5.2 Palenie papierosów a miejsce zamieszkania

Analizując wyniki dotyczące palenia papierosów przez młodzież ponadgimnazjalną zamieszkującą na wsi i w Jordanowie nie zauważa się istotnych różnic pomiędzy obiema zbiorowościami.  Pali codziennie lub kilka razy w tygodniu 12,15% uczniów mieszkających na wsi i 14,15 % uczniów mieszkających w Jordanowie.  Nieco więcej, bo 74,03% niepalących mieszka w środowisku wiejskim, niż w Jordanowie 67,92%.

5.3 Palenie papierosów a poziom klasy

Podobnie jak w analizach dotyczących konsumpcji alkoholu tak i w zjawisku palenia papierosów przez młodzież istotny jest poziom klasy.

Uczniowie klas III i IV dochodzą do pełnoletności lub są już pełnoletnimi, stąd wyniki pomiędzy tymi grupami powinny różnić się znacząco. Wyniki prezentują zamieszczone tabele.

Czy palisz papierosy? (wybierz odpowiedź)

Wyniki wskazują jednoznacznie, że w klasach starszych szkół ponadgimnazjalnych wzrasta liczba palących z dużą częstotliwością, codziennie, nałogowo  pali 17,42% uczniów klas z tak wyodrębnionej grupy. W klasach młodszych uczniów takich jest 6,84%.

6. Podsumowanie

Opinie młodzieży o paleniu papierosów w ponad połowie badanej populacji są  negatywne. Pomimo, że wśród młodzieży panuje przekonanie o powszechności palenia papierosów, pali papierosy, w tym  nałogowo, z bardzo dużą częstotliwością,  zdecydowanie mniej respondentów. Można z bardzo dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że w Gimnazjum palenie papierosów ma charakter marginalny. W największym  stopniu dotyczy on chłopców, uczniów pełnoletnich, ze starszych klas.

Wyniki sugerują, że młodzież niepełnoletnia, szczególnie szkól ponadgimnazjalnych może bez większych problemów kupić papierosy. Stwierdzić też można pewien brak zainteresowania, obojętność znacznej części rodziców wobec tego zjawiska.

Na podstawie badań, można przypuszczać, że osoba niepełnoletnia łatwiej może kupić papierosy niż alkohol.

V.  Narkotyki

W przeprowadzonym badaniu kolejnym zagadnieniem  były opinie młodzieży dotyczące problematyki związanej z narkotykami i podejmowanymi próbami  używania przez młodzież tych środków.

W badaniu koncentrowano uwagę na opiniach młodzieży o tym problemie, ocenie zjawiska i niebezpieczeństwach z nim związanych,  opiniach o tzw. szkodliwych i nieszkodliwych substancjach, środkach i przede wszystkim powszechności występowania zjawiska.

Respondentom zadano szereg pytań dotyczących problematyki narkotyków i narkomanii.

1. Przyczyny, oceny i opinie respondentów o braniu narkotyków
przez młodzież.

W prowadzonych analizach oddzielnie opracowano wyniki dla Gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych. Na wstępie zapytano uczniów o opinie na temat brania narkotyków czy środków odurzających:

Czy branie narkotyków, środków odurzających w Twojej opinii to:

Wyniki ogólne wskazują, na to, że respondenci mają zdecydowanie negatywne sądy o podejmowaniu prób brania, czy braniu narkotyków jako zjawisku niebezpiecznym i zdecydowanie go potępia. Opinie takie wyraziło  74,73%  uczniów Gimnazjum i 69,77 % uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

W obu typach szkół rozkłady wyników mają podobną charakterystykę. O tym, że młodzież nie akceptuje takich zachowań świadczy stosunkowo niski wskaźnik obojętności wobec problematyki  (13,19% uczniów Gimnazjum i 16,56% uczniów szkół ponadgimnazjalnych).

Wśród uczniów klas VI - ch 85% stwierdziło, że branie narkotyków to zjawisko bardzo niebezpieczne. Kilkoro uczniów było obojętnych wobec zjawiska.

W odpowiedziach otwartych dotyczących przyczyn brania narkotyków przez młodzież gimnazjalną i ponadgimnazjalną dominowały wypowiedzi: „…problemy w nauce, w szkole, chęć poprawienia sobie nastroju,  nie chcą być gorsi od innych , chcą być na topie, szpan, stres,  sądzę, że  nie każdy ma mocna psychikę i nie może poradzić sobie sam z problemami i boi się zapytać o pomoc innych . . .,  problemy osobiste, rodzinne, problemy w domu, problemy wśród rówieśników, miłosne,  brak akceptacji, często też chęć "bycia fajnym" w oczach innych,  wpadanie w straszny stan, np. depresja, czy brak akceptacji w otoczeniu, ale również dla popisu przed kolegami/koleżankami,  nowa zabawa,  chęć poznania czegoś nowego,  po za tym sami mówią że chcą spróbować czegoś nowego, chcą nie wyróżniać się z grupy, chcą się zabawić, ciekawość działania,  głupota i nieodpowiedzialność,  próba zaimponowania innym,  chęć "oderwania" się od rzeczywistości, myśl,  że one bardziej koncentrują  i jest po nich lepsza wydolność organizmu,  poniektórzy też  biorą żeby być koksem …”

1.1 Opinie rodziców o braniu narkotyków przez młodzież.

Rodziców również zapytano o to czy w środowisku zamieszkania istnieje problem z braniem narkotyków przez młodzież. Pytanie brzmiało:

Czy Pani / Pana zdaniem w najbliższym środowisku zamieszkania istnieje problem z próbami brania/ braniem narkotyków przez młodzież ?

12,17 % rodziców udzieliło odpowiedzi, że problem taki istnieje, natomiast 54,06% odpowiedziało, że nie ma takiego problemu. Około1/3 ankietowanych odpowiedziała, że nie ma wiedzy na ten temat. Przyczyny brania narkotyków przez młodzież zdaniem rodziców są następujące ( zał. Nr 4).

Na podobne pytanie dotyczące brania narkotyków przez dorosłych tylko 6,08% stwierdziło, że problem taki istnieje, natomiast 56,76% odpowiedziało, że wśród dorosłych nie ma takich zjawisk. Trudno było odpowiedzieć na to pytanie  36,49 % rodziców.

Jednym z ważnych wskaźników dot. powszechności problemu było pytanie o koleżanki i kolegów z klasy próbujących brać narkotyki lub inne środki odurzające:

Czy w Twojej klasie koleżanki/koledzy próbują brać narkotyki lub inne środki odurzające?

Czy w Twojej klasie koleżanki/koledzy próbują brać narkotyki lub inne środki odurzające?

Wyniki na tak zadane pytanie sugerują, że w ankietowanym środowisku problemy- brania/próbowania  narkotyków i środków  odurzających mogą istnieć ale mają charakter marginalny.

1. Narkotyki „miękkie i twarde”.

Mając na uwadze opinie  dotyczące podziału narkotyków na tzw. miękkie i twarde, zadano respondentom pytanie dotyczące zdania na ten temat. Pytanie ważne, z uwagi na potencjalną możliwość częstszego sięgania przez młodzież po „narkotyki mniej szkodzące”. Odpowiedzi na pytanie czy zdaniem ucznia można podzielić narkotyki i środki odurzające, na bardziej i mniej bezpieczne były następujące:

Czy Twoim zdaniem można podzielić narkotyki i środki odurzające, na bardziej i mniej bezpieczne?

W obu diagnozowanych środowiskach szkolnych zdecydowana większość młodzieży uważa, iż wszystkie narkotyki są jednakowo niebezpieczne ( 45,05% Gimnazjum i  38,3% uczniowie szkół ponadgimnazjalnych).

W obu grupach, prawie jednakowo, ok. 17/18% uważa, iż są narkotyki które szkodzą bardziej i takie, które szkodzą mniej.

Dużej części uczniów zarówno Gimnazjum (34,02%) i szkół ponadgimnzjalnych (42,24%) trudno odpowiedzieć na to pytanie. Mówiąc inaczej nie ma pełnej wiedzy o niebezpieczeństwach związanych z próbowaniem / braniem wszelkich narkotyków.

Zdaniem respondentów bardziej szkodzące środki to amfetamina, heroina, kokaina, morfina, LSD,  mniej szkodzące marihuana, trawka, leki, skręty itp.

Na podobne pytanie zadane rodzicom, aż 71,62% ankietowanych odpowiedziało, że wszystkie narkotyki są jednakowo niebezpieczne.

1. Kontakty  z narkotykami

Kolejne pytanie dotyczyło możliwości zakupu narkotyków w szkole lub jej najbliższym otoczeniu. Pytanie brzmiało;

Czy w Twoim najbliższym środowisku szkolnym (w szkole i jej najbliższym otoczeniu) możesz kupić narkotyki, środki odurzające ?

Zdecydowana większość młodzieży w obu środowiskach,  nie ma takiej wiedzy lub udziela odpowiedzi negatywnej.

Jednoznacznej odpowiedzi na „tak”, można kupić narkotyki w najbliższym środowisku szkolnym udzieliło  9,34 %  uczniów Gimnazjum i 14,29% uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Uczniom zadano również pytanie następujące; czy znasz osoby, które sprzedają narkotyki? Odpowiedzi pozytywnej udzieliło 7,14% uczniów Gimnazjum i 15,73% uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Na ile odpowiedzi te są zgodne z rzeczywistością, na ile zaś tylko opiniami  wyrażonymi przez uczniów, trudno precyzyjnie określić. Jednak wnioskować można, iż taka  możliwość w ankietowanej zbiorowości istnieje.

W badaniach zadano również rodzicom, podobne pytania. 11,49% odpowiedziało, że w środowisku zamieszkania można kupić narkotyki, w tym 2.03% (3 osoby) odpowiedziało, że  zna osoby, które je rozprowadzają.

O skali zjawiska może świadczyć także wskaźnik, jakim było pytanie skierowane do młodzieży o namowy rówieśników  do spróbowania narkotyku:

Czy może byłaś(eś) namawiana(y) przez koleżanki/kolegów do spróbowania jakiegoś narkotyku, środka odurzającego ?

Odpowiedzi na tak postawione pytanie wskazują , że wśród gimnazjalistów  mogło  zdarzyć się  namawianie przez rówieśników do spróbowania jakiegoś środka odurzającego.  Mogło dotyczyć tylko kilkorga uczniów.

W środowisku szkół ponadgimnazjalnych takie namowy miały miejsce. Dotyczyć mogły  nawet co 10 ucznia.

Jedno z najważniejszych pytań badania dotyczącego problemu narkotyków,  które  skierowano uczniów, brzmiało :

A może Ty sama (sam) próbowałaś(eś) jakichś narkotyków, środków odurzających?

W Gimnazjum  1,1% (2 osoby) odpowiedziało, że miały kontakt ze środkami odurzającymi – narkotykami? Na ile jest to prawda, na ile swoisty „szpan” w odpowiedzi, trudno jednoznacznie określić.

W szkołach ponadgimnazjalnych pozytywnie na to pytanie odpowiedziało 7% uczniów

( 37 osób). Jest to bardzo ważny sygnał, że środowisko uczniów szkół ponadgimnazjalnych nie jest wolne od narkotyków/środków odurzających.

Jest to nadal problem o niewielkim zasięgu ale istnieje i wymaga stałego monitorowania. Wymaga  dokładnej obserwacji i czuwania ze strony  rodziców, nauczycieli oraz policji.

3.1 Płeć a kontakty  z narkotykami

Kolejna analiza wyników badań dotyczyła różnic pomiędzy dziewczętami a chłopcami w wiedzy i kontaktach z narkotykami.

Wyniki dotyczące pytania o znajomość dealerów narkotyków;

A może znasz osoby, które sprzedają narkotyki?

W ankietowanej zbiorowości szkół ponadgimnazjalnych 14,9 % dziewcząt i 18,02% chłopców stwierdziło, że zna dealerów.

Wśród ankietowanych 9,28%  dziewcząt i 13,95% chłopców potwierdziło, że była namawiana do spróbowania narkotyku. Najczęściej była wymieniana marihuana.

Na pytanie;

A może Ty sama (sam) próbowałaś(eś) jakichś narkotyków, środków odurzających?

4,81% dziewcząt i 12,21% chłopców zadeklarowało, że miało kontakt z narkotykami.

3.2 Miejsce zamieszkania a kontakty  z narkotykami

W analizie dotyczącej różnic pomiędzy osobami mieszkającymi na wsi i w mieście Jordanowie wyniki są następujące.

W pytaniu o znajomość dealerów narkotyków;

A może znasz osoby, które sprzedają narkotyki?

12,15% uczniów mieszkających na wsi i aż 26,42% uczniów mieszkających w Jordanowie stwierdziło, że zna dealerów  narkotyków.

Wyniki świadczą o tym, że w Jordanowie znajdują się osoby zajmujące się sprzedawaniem narkotyków. Znajomość dealerów narkotykowych jest dość szeroka skoro aż ¼ uczniów szkół ponadgimnazjalnych mieszkających w Jordanowie to potwierdziła.

Można sądzić, że dla służb zajmujących się wykrywaniem tego typu przestępstw i typowaniem osób zajmujących się „dealerką” nie powinno być dużych trudności.

Kolejna analiza dotyczyła własnych doświadczeń w próbowaniu/braniu narkotyków biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania uczniów. Na pytanie;

A może Ty sama (sam) próbowałaś(eś) jakichś narkotyków, środków odurzających?

14,15% uczniów szkół ponadgimnazjalnych, mieszkających w Jordanowie i znacznie mniej, bo 5,8% uczniów mieszkających na wsi, stwierdziło, że miało kontakt z narkotykami.

Zatem można wnioskować że, problem brania narkotyków przez  niewielką grupkę młodzieży ponadgimnazjalnej, z Jordanowa, nie omija.

3.3 Poziom klasy

Prezentowana analiza dotyczy  kontaktów z narkotykami uczniów z poszczególnych poziomów klas. Jak poprzednio, z uwagi na stosunkowo niewielką liczbę ankietowanej zbiorowości dokonanio podziału grup na uczniów młodszych (niepełnoletnich), z  klas I-II,

i uczniów pełnoletnich, z klas III-IV.

Wyniki są następujące;

Czy może byłaś(eś) namawiana(y) przez koleżanki/kolegów do spróbowania jakiegoś narkotyku, środka odurzającego ?

Wyniki wskazują, że różnice pomiędzy oboma typami klas są niewielkie (9,77%; 12,26%), mieszczą się w granicach błędu.

Można sądzić, że przy negatywnych opiniach większości uczniów do zjawisk związanych z narkotykami, grupy „zainteresowanych” są w miarę podobne w obu wyodrębnionych  poziomach klas (grupach wiekowych).

Na kolejne pytanie; „ … może znasz osoby, które sprzedają narkotyki, wyniki w obu grupach uczniów były również podobne, o tym że zna dealerów odpowiedziało 15,64% uczniów klas I-II oraz 14,84% uczniów klas III-IV.

Wyniki dotyczące pytania o własne doświadczeniu w próbowaniu/braniu narkotyków są następujące:

A może Ty sama (sam) próbowałaś(eś) jakichś narkotyków, środków odurzających?

Podobnie jak we wcześniejszych analizach we własnych doświadczeniach z narkotykami wiek nie odgrywa roli.

W zbiorowości uczniów młodszych i starszych wyniki są podobne. Zasięg zagrożeń młodzieży w tym zakresie jest niewielki, opinie w większości negatywne.

Zatem można wnioskować, że kontakty z narkotykami mają niewielkie grupy uczniów charakteryzujące się, zachowaniami i  podobnymi cechami.

W opiniach dotyczących przewidywanego rozwoju lub zmniejszania się problematyki związanej  z narkomanią opinie uczniów Gimnazjum i szkól ponadgimnazjalnych są bardzo podobne.  4,95% : 6,63% uczniów uważa, że zjawisko będzie zmniejszało swój zasięg, 37,36% : 35,61%  będzie narastało. Około. 12 % uczniów w obu grupach, że będzie jak obecnie i ok. 42% w obu grupach nie ma zdania na ten temat.

1. 4. Charakterystyka grupy mającej kontakty z narkotykami

Wyodrębniona grupa uczniów szkół ponagimnazjalnych (ok. 7%), mająca kontakt z narkotykami liczyła  39 osób. Spośród tych uczniów 43,59% (17)  stwierdziło, że pije także alkohol, co najmniej raz w tygodniu i częściej, a 20, 51% (7) pije co najmniej kilka razy w miesiącu.

Inicjację alkoholową przeszło dość wcześnie,  w wieku przedszkolnym 23,08% (9), w klasie I-III szkoły podstawowej 17,05% (7), w klasach IV-VI i gimnazjum pozostali, po ok. 26% (po 10 uczniów).

Pali papierosy codziennie lub  kilka razy w tygodniu 38,46% (15). Co ciekawe, wśród tych uczniów jest także podobna grupa deklarujących (15 uczniów), że nie palą w ogóle.

Uczniowie Ci raczej nie lubią się uczyć lub nauka jest im obojętna. Tylko 12,82% (5) z nich  stwierdziło, że lubi uczyć się.  Natomiast 43 % (17 ucz.) stwierdziło, że lubi swoją szkołę.

Nieco więcej uczniów mających kontakty z narkotykami  mieszka na wsi, co przy zdecydowanie większej liczbie wszystkich uczniów mieszkających na wsi z całej badanej populacji jest oczywiste.

Sytuacja finansowa jest następująca; ok. 38% uczniów ma miesięczne kieszonkowe od 100 zł wzwyż. Ok. 18% (7) ma kieszonkowe w przedziale do 30 zł miesięcznie, pozostali mieszczą się w przedziale od 30-100 zł. kieszonkowego miesięcznie.

Uczęszczają, o czym już nadmieniano,  do wszystkich typów klas szkół ponadgimnazjalnych od I do IV.

W grupie tej znajdowało się 35,%% (14) dziewcząt i (23) 58,97% chłopców.

Prezentowany opis jest szacunkowy z uwagi na stosunkowo niewielką liczebność grupy.

5. Podsumowanie

Na podstawie wyników przeprowadzonych badań wnioskuje się, że  w ankietowanej zbiorowości utrzymują się zdecydowanie negatywne poglądy wobec narkomanii i brania/próbowania  narkotyków/środków odurzających. Poglądy takie wyrażają zarówno uczniowie objętych badaniami  szkół, jak również ankietowani rodzice uczniów Gimnazjum.

Znamienne jest, że w odróżnieniu do palenia papierosów czy picia alkoholu przez młodzież postawy obojętne, zarówno wśród uczniów jak i rodziców, powszechniej występujące w w/w wymienionych zjawiskach,  nie występują w przypadku problematyki narkotykowej.

Wnioskować na tej podstawie można, że ”problem narkotykowy”, w objętym badaniami środowisku nie powinien rozpowszechniać się w znaczącym stopniu.

Niemniej zjawisko takie istnieje. Dotyczy nielicznej grupy (5-7%) ogólnej populacji uczniów szkół ponadgimnazjalnych, niezależnie od poziomu klasy, częściej chłopców (około 2/3) niż dziewcząt (1/3).

Na podstawie wypowiedzi części uczniów, szczególnie mieszkających w Jordanowie, stwierdzić można, że znają dealerów narkotykowych, dlatego można wnioskować, że istnieje, choć bardzo ograniczony,  rynek narkotykowy.

W pracy profilaktycznej z młodzieżą oraz w przekazywanych informacjach dla rodziców należy uczulać w tym, że dalece ryzykowne jest dzielenie narkotyków na tzw. „miękkie i twarde”. Należy podkreślać, że każdy narkotyk czy środek odurzający jest równie niebezpieczny. Informacje te ważne są, ze względu na niską wiedzę, młodzieży i rodziców w tym zakresie.

W pracy profilaktycznej z młodzieżą należy stosować wiedzę dot. narkomanii bardzo ostrożnie i rzetelnie, tak aby nie wzbudzać szczególnego zainteresowania problematyką, szczególnie młodszych uczniów (co skłaniać może do podejmowania takich prób). Jednocześnie nie należy wyolbrzymiać „mitu”, że problem powszechny, co również może skłaniać do podejmowania takich prób na zasadzie, skoro większość próbuje/bierze, dlaczego ja nie mogę spróbować.

Konieczna jest znajomość procedur postępowania przez nauczycieli, wychowawców i dyrektorów placówek kształcenia,  w razie wykrycia prób brania narkotyków i innych środków odurzających.

Konieczny jest stały monitoring i rozpoznawanie zagrożonych miejsc (puby, dyskoteki).

W odniesieniu do uczniów, którzy ewentualnie mieliby  kontakt z narkotykami i innymi środkami, niezbędna jest profesjonalna pomoc, która powinna być bardzo dyskretna i szybka.

VI. Zagrożenia związane z Internetem,  telewizją

1. Komputer, Internet, telewizja

Rozwijająca się technologia komputerowa, Internet z bogactwem różnorodnych informacji,  komunikatory elektroniczne, wzbogacają niezwykle wiedzę o świecie i ludziach. Powodują  niezbadane dotąd zmiany w postawach i relacjach społecznych, modelują wartości, dążenia,  potrzeby jakich dotąd nie jesteśmy w pełni świadomi. Niosą bardzo wiele   pozytywnych  rozwiązań, możliwości zdobywania wiedzy, ale także jednocześnie mogą być źródłem nieznanych dotąd, nowych  zagrożeń szczególnie w odniesieniu do młodego pokolenia. Sytuacja taka zachodzi wówczas, jeśli nieumiejętnie korzysta się z istniejących możliwości zdobywania wiedzy i elektronicznej komunikacji.   Z przekazów medialnych wynika, że  tak się dzieje.

W przeprowadzonych  badaniach zadano  młodzieży kilka pytań dotyczących wymienionej problematyki. Pytania dotyczyły najbardziej interesujących programów, informacji, zagadnień i tego czemu  poświęcają najwięcej czasu.

Najczęściej wymieniana tematyka przez respondentów to; „…szeroko pojęta rozrywka, różnego typu gry, muzyka, film, czytanie newsów dotyczących moich ulubionych aktorów i co nowego będzie w serialach, strony plotkarskie, które lubię, moda, portale społecznościowe, zdrowie, sport, motoryzacja itp, ale również nauka, potrzebne materiały do szkoły, najczęściej programy do nauki, matematyka biologia, badania wszechświata, nauka jak mam coś zadane do znalezienia albo jak chce czegoś więcej się dowiedzieć , nowinki technologiczne,  bieżące informacje, religia, wiadomości o znanych osobach,  a także zarobek….”.

Znaczną część czasu młodzież przeznacza na portale społecznościowe i komunikatory internetowe.

W wypowiedziach otwartych uwagę zwraca to, że młodzież nie wymieniała (pojedyncze wypowiedzi) stron kojarzących się z erotyka, pornografią itp.

Bardzo istotnym zagadnieniem, które wpływa na styl życia młodzieży i stan zdrowia jest czas jaki spędzają przed komputerem. Myślą przewodnią w tym zakresie było zdiagnozowanie jak szeroki ma to zasięg i ile godzin młodzież korzysta z komputera.

Uzyskane wyniki są w charakterze rozkładu zbliżone zarówno wśród uczniów Gimnazjum jak i szkół ponadgimnazjalnych. Prezentują się następująco.

Jak często korzystasz z komputera z dostępem do Internetu ?

W wyodrębnionych kategoriach znajdują się grupy młodzieży korzystającej z komputera/ Internetu w sposób bardzo niehigieniczny, wręcz  niebezpieczny.

Można przyjąć, że codzienne siedzenie przed komputerem dla uczniów od 4-ch godzin i więcej może zagrażać ich zdrowiu i fizycznemu (wady postawy) i psychicznemu.

W Gimnazjum deklaracje taką złożyło 17,58% uczniów, w szkołach ponadgimnazjalnych nieco mniej bo 12,01% uczniów. Są to znaczące odsetki.

Biorąc pod uwagę, że dla młodego rozwijającego się organizmu, uczęszczającego przez pół dnia do szkoły, następnie siedzenia nawet ok. 3 godz. i więcej  przed komputerem, jest to bardzo dużo.

Na podstawie wyników można stwierdzić, że ok. 1/3 populacji uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych nadmiernie korzysta z  najnowocześniejszych urządzeń elektronicznych, służących zarówno rozrywce jak i nauce.

Najbardziej niepokojące są wyniki uzyskane wśród uczniów klasy VI skoro aż ok. 23% uczniów stwierdziło, że korzysta z komputera 4 i więcej godzin dziennie, a ok. 3 godzin dziennie 12,82%.

Najwięcej, bo 71,79% uczniów klas VI korzysta z komputera grając w różne gry, kolejno słuchanie muzyki  58,97% i oglądanie filmów 30,77%.

Dla około 50 %  komputer/Internet wykorzystywany jest do nauki.

Wyniki te wskazują, że konieczne jest sygnalizowanie rodzicom tego problemu, organizowanie młodzieży alternatywnych możliwości rozwijania się także  poprzez ruch, sport, przebywanie na powietrzu.

Można sądzić, że problem ten jest za bardzo bagatelizowany przez rodziców.

Podobna sytuacja dotyczy oglądania programów telewizyjnych.

Respondentów zapytano również o częstotliwość oglądania programów telewizyjnych.

Wyniki obrazują tabele:

Ile czasu w ciągu dnia przeznaczasz zwykle na oglądanie programów telewizyjnych ?

Wyniki wskazują, że oglądanie programów telewizyjnych  jest  również popularne wśród uczniów. Najwięcej młodzieży  gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej ogląda programy od 1 do 2 godz. dziennie (36,82% ; 31,68%)  oraz od 2- 3 godzin (25,82% ;22,57%).

W obu prezentowanych zagadnieniach jawi się obraz młodzieży, która większą część czasu wolnego spędza w sposób bardzo niehigieniczny, niekorzystny dla zdrowia, co skutkować może w przyszłości poważnymi następstwami zdrowotnymi.

Upowszechniane w mediach na co dzień informacje o zagrożeniach płynących z Internetu, nagłaśnianych zdarzeniach, tych także tragicznych w swoich skutkach  skłoniły do postawienia młodzieży następującego pytania;

Czy Twoim zdaniem informacje zawarte w Internecie mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla dzieci/ młodzieży?

Wyniki wskazują, że wśród młodzieży gimnazjalnej więcej, bo aż  (37,91%) nie widzi takich zagrożeń, niż młodzieży ze szkół ponadgimnazjalnych (24,84%).

Analogicznie więcej uczniów szkół ponagimnazjalnych, bo aż 40,99% widzi takie zagrożenia w stosunku do 28,57% uczniów Gimnazjum.

W obu typach szkół ok. 1/3 uczniów nie potrafi odpowiedzieć na pytanie o zagrożenia płynące z „sieci”.

Do zagrożeń takich badani zaliczali m. in. ;

„….bez problemu każdy może wejść na programy erotyczne, łatwy dostęp do filmów erotycznych, dozwolone od lat 18 pojawia się tylko komunikat "mam ukończone 18 lat tak albo nie",  dziecko, które zaznaczy "tak" może bez problemu wejść na tą stronę pornografię,  niecenzuralne strony, zbyt wiele dzieci dodaje sobie różnego rodzaju zdjęcia na różnego rodzaju portale, stamtąd można z łatwością je ściągnąć i użyć przeciwko tym osobom, pedofilie,  gry, w których jest dużo przemocy,  brutalne sceny, agresja spowodowana przemocą w grach,  dzieci przenoszą doświadczenia na realia szkolne,  randki przez nieletnich, można załatwić dopalacze przez neta,  strony rasistowskie, neonazistowskie i strony al – kaidy,  nie cenzurowane strony typu: o śmierci, jak łatwo się zabić,  samobójstwa, niebezpieczeństwo poznania kogoś złego i udostępnienie mu informacji na swój temat poprzez czat, różne portale o nałogach, podszywanie się pod innych…”

W prowadzonych badaniach, podobnie jak uczniów,  zapytano również rodziców; jak często dziecko korzysta z komputera?

Uzyskane odpowiedzi  są zbliżone do tych, które udzieliła młodzież. Informują, że około 1/3 dzieci nadmiernie korzysta z komputera, 3 godziny dziennie i więcej, rodzice to obserwują.

Kolejnym pytaniem skierowanym do rodziców było pytanie o kontrolę dziecka w czasie pracy na komputerze. Pytanie brzmiało; „...czy kontroluje Pani/Pan jak korzysta córka/syn z komputera, z jakich programów, stron internetowych, komunikatorów (poczty elektronicznej ) itp.

Znaczny odsetek bo, aż 64,19% rodziców udzieliło odpowiedzi, że sprawuje taką kontrolę, nie ingeruje 18,24% rodziców.

Ponad połowa rodziców zadeklarowała, że kontroluje pracę dziecka na komputerze. Takie postawy należy upowszechniać i nawet jeśli rodzice nie potrafią sprawnie poruszać się w  komputerze i sieci, powinni z dziećmi i młodzieżą rozmawiać na ten temat w taki sposób aby mieć orientacje w jaki sposób i z jakich zasobów dziecko korzysta z komputera.

Uczniów zapytano również o inne formy spędzania czasu wolnego w rejonie zamieszkania. Na tak zadane pytanie 58,97 % uczniów odpowiedziało, że w swoim najbliższym środowisku ma możliwość ciekawego, dobrego spędzania wolnego czasu, rozwijania zainteresowań itp. Są to różne formy zajęć i gier sportowych, treningi sportowe,  koła zainteresowań i zajęcia pozalekcyjne w szkołach. Tylko 12,82 % odpowiedziało, że brak takich możliwości. W swoich oczekiwaniach dotyczących innych form spędzania wolnego czasu młodzieży brakuje kina, basenu, rozbudowy boiska sportowego, większej ilości kół i sekcji zainteresowań.

Podsumowanie

Wyniki badania wskazują na powszechny dostęp młodzieży do komputera i Internetu. Niesie to ze sobą wiele pozytywów ale i negatywnych stron. Najbardziej niebezpieczne wydaje się wielogodzinne siedzenie przed komputerem, jak i oglądanie programów telewizyjnych.

Według czołowych psychiatrów, nałogowe korzystanie z Internetu  staje się  poważnym publicznym problemem dotyczącym naszego zdrowia i powinno być zakwalifikowane jako kliniczna choroba. Raport brytyjskich psychiatrów wskazuje, że od 5 do 10 procent użytkowników Internetu jest od niego uzależnionym (źródło serwis telegraph.co.uk.).

Niebezpieczne jest nieumiejętne korzystanie z komunikatorów internetowych, pisanie przykrych  maili, publikowanie zdjęć filmów, stron o charakterze demoralizującym, pornograficznym itp.

W badaniach dotyczących korzystania przez młodzież z komputera i Internetu zauważa się dużą odpowiedzialność młodzieży ponadgimnazjalnej i większą ostrożność w korzystaniu z sieci.

Praca profilaktyczna i edukacyjna w tym zakresie powinna koncentrować się na nauce umiejętnego korzystania z rozrywki i wiedzy w Internecie i pogodzenia tego z innymi formami spędzania czasu wolnego;  sportem, ruchem, rekreacją, przebywaniem na świeżym powietrzu częściej niż dotychczas.

W odniesieniu do młodzieży gimnazjalnej, jako bardziej otwartej, ufnej,  należy dodatkowo uczulać ją na korzystanie z sieci, nie udostępnianie zbyt pochopnie danych, kontrolowanie oglądanych stron, rozmawianie na temat zasad korzystania z komunikatorów internetowych, poczty elektronicznej i portali społecznościowych.

Niezwykle ważne dla rodziców powinno być stałe kontrolowanie i rozmawianie z dzieckiem o tym z czego i jak korzysta pracując na komputerze i w Sieci.

1. VII. Opinie rodziców o możliwościach korzystania z pomocy w sytuacjach kryzysowych i  przeciwdziałaniu zagrożeniom wobec dzieci.

Rodzicom zadano również pytanie dotyczące opinii na temat możliwości pomocy ze strony osób i instytucji, w sytuacjach  tego wymagających. Wyniki są następujące ;

Czy w razie potrzeby interwencji - pomocy dziecku po stwierdzeniu jego niekorzystnych zachowań związanych z paleniem, piciem alkoholu czy brania innych odurzających może Pani/Pan zgłosić się z prośbą o pomoc do odpowiednich osób/instytucji?

Tylko 14% odpowiedziało, że nie zna takich osób, instytucji.

Zdecydowana większość rodziców ( 39,19%) odpowiedziała, że nie potrzebuje takiej pomocy. Sami rozwiązują swoje problemy rodzinne i z dziećmi.

Natomiast ze specjalistycznej pomocy korzystała bardzo niewielki odsetek bo ok. 5% rodziców.

Reasumując wyniki dotyczące występowania wyżej wymienianych negatywnych zjawisk wśród młodzieży zadano rodzicom następujące pytanie;

Jak Pani/Pan myśli, czy w najbliższym środowisku zamieszkania wymienione problemy przemocy, palenia papierosów, picia alkoholu, brania narkotyków przez młodzież to powody do podejmowania natychmiastowych zdecydowanych działań profilaktycznych, wychowawczych i interwencji organów ścigania w celu poprawy sytuacji w tym zakresie?

Wyniki są jednoznaczne i oczywiste. Około 60 % rodziców  wyraża  opinie, że konieczne są natychmiastowe, zdecydowane  działania zmierzające do poprawy sytuacji w tym zakresie.

Do proponowanych  działań rodzice zaliczają m. in.:

-         większe zdecydowanie organów ścigania,

-         zwiększenie i wzmocnienie opieki i nadzoru ze strony rodziców, czego brak  dostrzegany jest  jako  główna przyczyna sytuacji poziomu zagrożeń wobec dzieci,

-         więcej zajęć edukacyjnych na te tematy w szkole,

-         organizowanie spędzenia wolnego czasu przez młodzież;

Odpowiedzi rodziców (załącznik nr  5).

1. VIII. Czynniki  chroniące  w profilaktyce uzależnień

Infromacja oparta na publikacji Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych  w 2009 r.  Fragmenty z artykułu;

„Założenia do wdrażania skutecznych strategii profilaktycznych”

dr Katarzyna Okulicz-Kozaryn

Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa

„W latach 90. XX w. rozwinął się  nurt badań nad tzw. czynnikami chroniącymi, czyli tymi właściwościami jednostek lub środowiska, które wzmacniają potencjał zdrowotny oraz odporność na działanie czynników ryzyka. Obecnie przyjmuje się, że wzmacnianie czynników chroniących jest w profilaktyce równie ważne (a zdaniem  niektórych – ważniejsze!) jak ograniczanie czynników ryzyka. Search Institute – niezależna organizacja non profit działająca na rzecz prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży publikuje na swojej stronie internetowej (http://www.searchinstitute.org/assets/) informacje na temat wewnętrznych i zewnętrznych zasobów sprzyjających zdrowiu i dorastaniu bez ryzykownych zachowań. Informacje te są opracowywane na podstawie analizy wyników najnowszych badań z zakresu psychologii rozwojowej, teorii odporności i profilaktyki...”.

1.Wsparcie w rodzinie – życie rodzinne jest pełne miłości i wsparcia (proponowane przez Search Institute sposoby wzmacniania wsparcia w rodzinie to np. pielęgnowanie tradycji i zwyczajów rodzinnych; poszanowanie prywatności i potrzeby niezależności dziecka; codzienne przytulanie nawet dużych dzieci; wspólne spędzanie czasu).

2. Dobra komunikacja w rodzinie – rodzice i dziecko dobrze się porozumiewają, a nastolatek zwraca się do rodziców ze swoimi problemami i korzysta z ich wskazówek.

3. Dobre relacje z innymi dorosłymi – nastolatek otrzymuje wsparcie od trzech lub więcej osób dorosłych nie licząc rodziców.

4. Bezpieczne sąsiedztwo – nastolatek żyje w bezpiecznym, życzliwym środowisku.

5. Dobry klimat szkoły – w szkole nastolatek doświadcza uwagi, wsparcia i pozytywnych wzmocnień ze strony nauczycieli i rówieśników.

6. Zaangażowanie rodziców w życie szkoły – rodzice aktywnie pomagają nastolatkowi w osiąganiu sukcesów szkolnych.

7. Społeczność lokalna docenia młodzież – młodzi ludzie podejmujący prace zarobkowe są życzliwie traktowani przez starszych pracowników.

8. Młodzież jako wsparcie – młodzi ludzie wypełniają ważne, z perspektywy społeczności lokalnej, zadania (np.  pomagają innym w nauce, biorą udział w przygotowaniu imprez lokalnych).

9. Pomoc innym – młodzi ludzie działają na rzecz społeczności lokalnej przynajmniej przez godzinę w tygodniu.

10. Bezpieczeństwo – młodzi ludzie czują się bezpieczni w domu, w szkole i w

sąsiedztwie.

11. Granice w rodzinie – w rodzinie obowiązują jasne zasady zachowania i konsekwencje ich łamania a rodzice wiedzą, co, gdzie, kiedy i z kim robi ich dziecko.

12. Granice w szkole – w szkole obowiązują jasne zasady zachowania i konsekwencje ich łamania a zachowania nastolatka podlegają kontroli.

13. Granice w sąsiedztwie – członkowie społeczności lokalnej mają poczucie współodpowiedzialności za to, co robią młodzi ludzie.

14. Dorośli jako wzorce zachowań – rodzice i inni dorośli modelują pozytywne i odpowiedzialne zachowania.

15. Pozytywne wpływy rówieśnicze – najlepsi przyjaciele nastolatka modelują odpowiedzialne zachowania.

16. Wysokie oczekiwania – rodzice i nauczyciele zachęcają nastolatka do podejmowania pozytywnych działań.

17. Twórcze działania – nastolatek poświęca trzy lub więcej godzin w tygodniu na zajęcia muzyczne, teatralne lub inne działania artystyczne.

18. Zorganizowane aktywności – nastolatek poświęca trzy lub więcej godzin w tygodniu na zajęcia sportowe, klubowe lub inne w szkole lub w społeczności lokalnej.

19. Zaangażowanie religijne – nastolatek spędza przynajmniej godzinę w tygodniu na praktykach religijnych.

20. Czas w domu – nastolatek spędza nie więcej niż dwa wieczory w tygodniu z rówieśnikami poza domem.

21. Potrzeba osiągnięć – nastolatek chce mieć jak najlepsze wyniki w nauce.

22. Zaangażowanie – nastolatek angażuje się w poszerzanie swoje wiedzy (nie tylko w szkole).

23. Praca domowa – nastolatek poświęca przynajmniej godzinę dziennie na odrabianie lekcji.

24. Poczucie więzi ze szkołą – nastolatek troszczy się o swoją szkołę

25. Czytanie dla przyjemności – nastolatek spędza trzy godziny lub więcej w tygodniu

na czytaniu.

26. Troskliwość – pomaganie innym jest dla nastolatka ważne.

27. Równość i humanitaryzm – dla nastolatka ważne są wartości humanitarne i poszanowanie innych.

28. Prawość – nastolatek postępuje zgodnie z własnymi przekonaniami i ich broni.

29. Uczciwość – nastolatek zawsze mówi prawdę.

30. Odpowiedzialność – Nastolatek przyjmuje odpowiedzialność za własne czyny.

31. Wstrzemięźliwość – nastolatek jest przekonany o tym, że warto jest nie podejmować aktywności seksualnej, nie pić alkoholu i nie używać narkotyków.

32. Planowanie i podejmowanie decyzji – nastolatek umie planować, przewidywać konsekwencje i dokonywać wyborów.

33. Umiejętności interpersonalne – nastolatek jest empatyczny, wrażliwy i jest dobrym przyjacielem.

34. Umiejętności międzykulturowe – nastolatek ma wiedzę i umiejętności adekwatnego zachowania wśród przedstawicieli innych kultur/narodowości/ pochodzenia.

35. Odpieranie presji – nastolatek umie przeciwstawić się presji rówieśniczej i radzić sobie w niebezpiecznych sytuacjach.

36. Rozwiązywanie konfliktów – nastolatek radzi sobie w trudnych sytuacjach bez agresji i przemocy.

37. Wewnętrzna siła – nastolatek ma poczucie kontroli nad tym, co go w życiu spotyka.

38. Samoocena – nastolatek ma wysoką samoocenę.

39. Poczucie sensu – nastolatek ma poczucie, że jego życie i to, co robi ma sens.

40. Pozytywne nastawienie do własnej przyszłości – nastolatek optymistycznie patrzy we własną przyszłość.

1. IX. Uwagi końcowe – podsumowanie.

1. Wskazane jest stałe wzmacnianie  więzi i wiedzy rodzinnej, choćby poprzez specjalne lekcje z zakresu wiedzy o swojej rodzinie. kształtowania postaw i wartości, tradycji rodzinnej

1. Natychmiastowe interwencje w razie stwierdzenia zjawisk związanych z przemocą, próbami picia alkoholu czy brania narkotyków. Dotyczy to także  m.in. takich zjawisk jak; tzw. „cyberprzemoc”, przezywanie, wulgarne słownictwo, bijatyki, plucie, rzucanie kamieniami itp Zgłaszanie spraw rodzicom oraz osobom i instytucjom jeśli sytuacja tego  wymaga.

1. Doskonalenie systemu współpracy z rodzicami  w taki sposób aby kontakty między nauczycielami a rodzicami były bliskie, bezpośrednie, przyjazne, aby był bieżący wzajemny przepływ informacji o potrzebach,  zachowaniach i pojawiających się problemach dzieci-uczniów.

1. Programy profilaktyczne w szkołach powinny być dobierane i dostosowywane do rozpoznanych problemów, z uwzględnieniem potrzeb i wieku młodzieży.

1. Po  stwierdzeniu łamania  prawa w zakresie sprzedaży papierosów i alkoholu nieletnim podjęcie  natychmiastowych sankcji przewidzianych prawem do odebrania koncesji włącznie. Rodzice dają zdecydowane przyzwolenie na takie sankcje.

1. Zwiększenie kontroli przez rodziców w zakresie pracy dziecka z komputerem i w Sieci. Konieczne ograniczanie do rozsądnego  minimum korzystania z komputera i Internetu.  (czaty, gry komputerowe, filmy itp.)

1. Wzbogacenie oferty zajęć pozalekcyjnych, alternatywnych form spędzania wolnego czasu i rozwoju osobistego dzieci i młodzieży, nie tylko na terenie szkoły ale także  poza nią: klub, świetlica, parafia zajęcia sportowe, turystyczno krajoznawcze, plastyczne, muzyczne itp.. w zależności od posiadanych możliwości lokalowych i kadry.

Załącznik Nr 2

Załącznik nr 3